Liç Solüsyonundan Kimyasal ve Biyolojik Yöntemlerle Ağır Metal Geri Kazanımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ceyda Üge
Danışman: Emine Sayılgan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemizde ve dünyada, oldukça büyük bir miktarlarda maden atığı oluşumu söz konusudur. Maden atıkları evsel ve sanayi atıkları ile kıyaslandığında oldukça yüksek kirletici derişimine sahiptir ve uygun olmayan bir şekilde çevreye bırakıldıklarında çevre ve insan sağlığı için tehlike arz etmektedir. Maden atıklarında bulunan ağır metalleri geri kazanmak için kullanılabilecek birçok geri kazanım yöntemi mevcuttur. Bu çalışmada, Kurşun-Çinko- Bakır Flotasyon Zenginleştirme tesisinden temin edilen atık çamurda yüksek konsantrasyonda tespit edilen Zn ve Pb elementlerinin geri kazanımı hedeflenmiştir. Bu amaçla atık maden çamuru 2 M HNO3 ile liç edildikten sonra, kimyasal ve biyolojik yöntemlerle Pb ve Zn ağır metallerinin geri kazanımı araştırılmıştır. Atık maden çamurunun karakterizasyon sonuçlarına göre, maden atığı 4260 mg/kg çinko ve 3560 mg/kg kurşun içermektedir. Liç çalışmaları sonucunda 2 M HNO3 ile 40°C'de, 4 saat deney süresi sonunda Pb ve Zn ağır metallerinin etkili bir biçimde solüsyona alınabildiği tespit edilmiştir. Belirtilen liç şartlarında yaklaşık olarak %73 Pb ve %37 Zn solüsyona alınabilmiştir. Biyolojik geri kazanım deneylerinde 24 faktöriyel dizayna göre oluşturulan 4 farklı değişkenin 3 farklı seviyede etkisi araştırılmıştır. 4 farklı değişken olarak MS konsantrasyonu, pH, deney süresi ve deney sıcaklığı seçilmiştir. Elde edilen sonuçlar, elementlerin geri kazanımı üzerine en etkili faktörün pH olduğunu göstermektedir. Yüksek pH değerlerinde tüm elementlerin %79-100 oranında geri kazanılması mümkün olmuştur. 5 g/L MS konsantrasyonunda, pH 3'de, 60 dakika deney süresi ve 60°C'de yürütülen deneyde yaklaşık %2 Pb ve %7 Zn geri kazanımı elde edilmiştir. Kimyasal geri kazanım çalışmalarında, 8 M NaOH ile farklı pH değerlerinin giderime olan etkisi incelenmiş ve presipitasyon sonrasında %95 Pb ve %94 Zn geri kazanımı elde edilmiştir.