Elektrikli ve Elektronik Ekipman Atıklarının Geri Kazanımı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Beyza Aydın

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gökhan CİVELEKOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde teknolojik gelişmeler nedeni ile elektrikli ve elektronik ekipman (EEE) çeşitliliği ve üretimi hızla artmakta, buna bağlı olarak tüketim hızı da giderek hızlanmaktadır. Tüketim hızının artması, atık haline gelen EEE sayısının yükselmesine neden olmaktadır. EEE atıklarının yönetiminde giderek artan atık miktarı ve bu atıkların karmaşık yapıları önemli bir sorun teşkil etmektedir. Tezin ana amacı, ülkemizdeki e-atıklar ile ilgili mevcut durumun ortaya konarak, halkın konu ile ilgili bilinç düzeyinin belirlenmesidir. Bu kapsamda EEE'lerin özellikleri, üretim ve tüketim miktarları ile konuyla ilgili ulusal ve uluslar arası yasal mevzuatlar incelenmiştir. Ülkemizde EEE atıklarının geri dönüşümü ile ilgili olarak çalışan firmaların bir kısmından bilgi edinilmiştir. Firmaların ortak görüşü, ülkemizde istenilen seviyede EEE geri dönüşüm ve kazanım faaliyetlerinin henüz gelişmediği yönündedir. Belirlenen 4 üründe türünde ülkemizde WEEE Direktifleri doğrultusunda EEE atıklarında % 75'lik geri dönüşüm oranı gerçekleştiğinde 2008 yılında 122.68 ton/yıl demir, 7.468 ton/yıl demir dışı malzeme, 5.875 ton/yıl cam, 18.593 ton/yıl plastik geri dönüşümü yapılmasının mümkün olabileceği hesaplanmıştır. Ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen SMILE Projesi kapsamında toplanan 7.2 ton baskı devre kartından hidrometalurjik ve biyometalurjik geri kazanım yöntemleri kullanıldığı takdirde 1.710 gr altın, 6.840 gr gümüş, 744.48 gr paladyum ve 1.332.000 gr bakır geri kazanımı yapılabilmesinin mümkün olabileceği hesaplanmıştır. EEE tüketim eğilimini ve atık bilincini tespit etmek amacıyla uygulanan anket çalışması neticesinde, tüketicilerin EEE konusunda net bilgilerinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kullanıcılar konu hakkında bilinçlendirildiği takdirde, EEE geri dönüşümüne büyük katkıda bulunacakları, bunun da doğal kaynakların ve milli servetin korunmasına önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.