Minyatür Sanatında Yapışık İkizleṙ

Özaltın F. N.

TİDSAD (Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of Turk & Islam World Social Studies), cilt.10, sa.36, ss.1-21, 2023 (Hakemli Dergi)

Özet

 Literatürde siyam ikizleri olarak geçen yapışık ikizler nadiren karşılaşılan bir anomalidir. Meydana gelme nedeni günümüzde bile hala tam olarak bilinmemektedir. Yapışık ikizler, hayati organlarının ve vücutlarının bir kısmını ortak paylaşmaktadır. Bu ikizler insanlığın tarihi boyunca tuhaf olarak kabul görmüş, tıbbi olarak bilgilerin yetersiz kaldığı zamanlarda doğaüstü varlıklar olarak algılanmışlardır. Tarih boyunca siyam ikizleri lanetlenmiş, onlara korkuyla yaklaşılmış ve garip varlıklar olarak görülmüşlerdir. Zaman zaman yaşanılan felaketlerle bile ilişkilendirilmişlerdir. Bazen de bu şekil bozukluğuna insanlar ruhani ve doğaüstü anlamlar da yüklemişlerdir. Bazı toplumlarda ise yaratılışlarındaki gizemden dolayı kutsal olarak kabul görmüş, dahası tanrısallaştırılmışlardır. Yapışık ikizler farklı kültürlerde sanatçılara esin kaynağı olmakta, resim, heykel, minyatür gibi eserlerde yapışık ikiz tasvirleri yer almaktadır. Araştırma kapsamında minyatürlerde yer alan yapışık ikiz örnekleri incelenmektedir. İncelenen minyatürlerde farklı türde yapışık ikizlik durumları bulunmaktadır. Tıp literatüründe yapışık ikizlerin varyasyonları yani yapışıklık durumları sınıflandırılarak tanımlanmaktadır. Bu tanımlamalardan disefalik, parapagus ve cephalothoracopagus yapışıklık türlerinin minyatürlerdeki tasvirlerle örtüştüğü görülmektedir. Yapışık ikizlerle ilgili minyatür örnekleri Acâibü’l-Mahlukat ve Garaibü’l-Mevcudat nüshalarında yer almaktadır.