Sanatta Düş ve Bilinçdışı: Goya’nın Cadılar Meclisi Bağlamında Psikanalitik ve Göstergebilimsel Çözümleme

Creative Commons License

GOKÇE S., Güven H. N.

Art-e Sanat Dergisi, sa.37, ss.1-13, 2026 (TRDizin)

Özet

Sanat, gerçekliğin ve mantığın sınırlarını aşarak bilinçdışının derinliklerinde yeni anlam katmanları ve imgesel dünyalar inşa eder. Sanatçılar, güçlü sezgileriyle görünen dünyanın ötesinde yeni varlık alanları yaratır. Francisco Goya’nın yapıtlarında hem bireysel hem de kolektif bilinçdışına dair imgeler güçlü toplumsal ve politik eleştirilerle bütünleşir. Goya, insanlığın içsel çatışmaları ile dönemin toplumsal gerilimlerini görünür kılan karanlık ve çarpıcı bir imge evreni oluşturur. Bu çalışma, Goya’nın Cadılar Meclisi (El Aquelarre) adlı yapıtını düş ve bilinçdışı temelli imgeler üzerinden ele alarak, sanatçının sanatsal dilini psikanalitik ve göstergebilimsel yaklaşımlar çerçevesinde incelemiştir. Bu kapsamda sanat tarihi ve psikanalitik psikolojiye dayalı literatür taraması yapılmış, konuya ilişkin ilgili kaynaklara ulaşılmıştır. Elde edilen veriler, nitel araştırma yöntemlerinden belge çözümleme tekniği kullanılarak imge, simge ve görsel kompozisyon unsurları bağlamında çok katmanlı bir okuma ile analiz edilmiştir. Carl Gustav Jung’un arketip ve kolektif bilinçdışı kavramları temelinde yürütülen disiplinlerarası çözümleme, sanatçının öznel deneyimleri ile toplumsal belleğin yapıtın anlam yapısını belirgin biçimde şekillendirdiğini ortaya koymuştur.
Art transcends the boundaries of reality and rationality, constructing new layers of meaning and imaginary worlds within the depths of the unconscious. Artists create new ontological spaces beyond the visible world through their strong intuition. In the works of Francisco Goya, images related to both the individual and the collective unconscious are intertwined with strong social and political criticism. Goya constructs a dark and striking visual universe that reveals both the inner conflicts of humanity and the social tensions of his period. This study examines Goya’s Witches’ Sabbath (El Aquelarre) through dream- and unconscious-based imagery, analyzing the artist’s visual language within the framework of psychoanalytic and semiotic approaches. In this context, a literature review grounded in art history and psychoanalytic psychology was conducted, and relevant sources were identified. The collected data were analyzed through document analysis, one of the qualitative research methods, focusing on images, symbols, and visual compositional elements in a multi-layered reading. Based on Carl Gustav Jung’s concepts of archetype and collective unconscious, the interdisciplinary analysis reveals that the artist’s subjective experiences and social memory significantly shape the meaning structure of the artwork.