Göllerin Yaşam Verdiği Kent: Seleukeia Sidera
Isparta’nın Dünü Bugünü Yarını III Sempoyumu, Isparta, Türkiye, 30 Ekim - 01 Kasım 2025, ss.225-226, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Isparta
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.225-226
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Seleukoslar tarafından Hellenistik Dönemde, Pisidia Bölgesi’nin dört koloni kentinden biri olarak yeniden kurulan Seleukeia Sidera, günümüz Isparta ili Atabey ilçesi sınırlarında, Bayat köyünde yer alan Hisar Tepe ve çevresinde konumlandırılmıştır. Akçay nehrine yakın bir mesafede, Kuleönü-Bozanönü Ovası’na hâkim bir noktada yer alan kent; doğal kaynaklara, verimli tarım alanlarına ve göllere yakınlığıyla hem askeri hem de ekonomik bakımdan stratejik bir merkez haline gelmiştir. Roma Dönemi’nde kent, yaklaşık 330 hektarlık bir alanı kapsayacak şekilde büyümüş ve bu süreçte tiyatro, agora, macellum, nymphaeum ve bazilikal planlı kilislere gibi anıtsal kamusal yapılar inşa edilmiştir. Söz konusu yapılar, kentin mimari gelişimini yansıttığı kadar sosyal, dini ve ekonomik yaşamdaki çeşitliliği de ortaya koymaktadır. Gerçekleştirilen kazı, jeofizik çalışmaları ile yüzey araştırmalarından elde edilen veriler, Hisar Tepe’nin doğu-güney ve güneybatı yamacında yer alan çok sayıda atölye alanlarının varlığını kanıtlamaktadır. Özellikle Roma Dönemi’nde kentte artan demircilik ve şarap üretim faaliyetleri, Seleukeia Sidera’nın mikro bölgeden makro bölgeye uzanan ölçekte bir üretim merkezi olarak öne çıkmasını sağlamıştır. Göllerin sunduğu doğal kaynaklarla desteklenen bu zanaat odaklı üretim, yalnızca kentin ekonomik yükselişine katkı sağlamakla kalmamış, aynı zamanda çevresel yapıyı da etkileyerek ilerleyen dönemlerde yaşanan değişimlerin belirleyici unsurlarından biri olmuştur. Üretim, ticaret ve doğal kaynak kullanımı arasında kurulan denge, başlangıçta Seleukeia Sidera’nın sürdürülebilir bir yaşam alanı olarak gelişimini desteklemiş olsa da Osmanlı Dönemi’nden itibaren göllerin bataklığa dönüşmesiyle bölgedeki yaşamın giderek bugünkü modern Isparta’ya doğru kaydığı bilinmektedir. Kent çevresindeki paleo-göller ile diğer su kaynakları, bölgede tarım ve hayvancılığın gelişmesini sağlayarak yerleşime elverişli bir çevre yaratmıştır. Arkeolojik, paleoekolojik ve jeolojik veriler, bu bölgenin yaklaşık 50 bin yıldır kesintisiz yerleşim gördüğünü kanıtlamaktadır. Bu bildirinin konusunu, günümüz Isparta kentinin eski yerleşimi olan Seleukeia Sidera’nın tarihsel süreçte geçirdiği sürecin tanıtılması oluşturmaktadır.