Sirkadiyen Ritim ile Öğrenme ve Bellek İlişkisinin Araştırılması
Türk Uyku Tıbbı Dergisi, cilt.12, sa.1, ss.1-7, 2025 (ESCI, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Derleme
- Cilt numarası: 12 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2025
- Doi Numarası: 10.4274/jtsm.galenos.2024.55477
- Dergi Adı: Türk Uyku Tıbbı Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Emerging Sources Citation Index (ESCI), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1-7
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Sirkadiyen ritim, 24 saatlik zaman dilimi içerisinde aydınlık-karanlık şartlarına göre serebrumda bulunan suprakiazmatik nukleus ve bezlerin aktiviteleri sonucu vücudumuzda birçok metabolik değişiklikler oluşturmaktadır. Bu mekanizmalarda melatonin hormonunun, ışıkta inhibe olması ve karanlıkta salgılanması açısından ayrı bir önemi vardır. Negatif feedback mekanizmasıyla çalışan sirkadiyen ritim, serebrumda osilasyonlarla çeşitli metabolik ve genetik fonksiyonlara katkıda bulunabilmektedir. Sirkadiyen ritimde özel bir rolü olan melatonin; sinirsel, hormonal ve genetik faktörler tarafından kontrol edilmektedir. Sirkadiyen ritmin öğrenme ve bellek üzerine etkileri, gözlemlenen kimyasal aktivitelerle tespit edilmiştir. Özellikle siklik adenozin monofosfat duyarlı element bağlayıcı protein ile Per1 ve Per2 aktivasyonu arasında güçlü bir bağ vardır. Bu bağ sirkadiyen ritmin bellek ve öğrenme üzerine olan moleküler mekanizmanın en bilinen özelliğidir. Deneyimler sonucu sirkadiyen ritmin etkilenmesiyle moleküler mekanizmaların yanı sıra nöronal aktivasyonlar ile öğrenme süreçleri ve bellek oluşumunda görev alan genetik mekanizmalarda da dikkat çekici değişiklikler olabilmektedir. Şimdiye kadar öğrenme ve bellek üzerine birçok deneysel modellemeler oluşturulmuştur. Bunlardan genel olarak çıkarılan sonuç, öğrenme ve bellek oluşumu için sirkadiyen ritmin gerekliliğidir. Aynı zamanda melatonin hormonu, öğrenme ve bellek üzerinde çeşitli disfonksiyonlarda iyileştirici etki sağlamaktadır.
The circadian rhythm creates many metabolic changes in our body by influencing the activities of suprachiasmatic nucleus and other centers in the cerebrum according to the light-dark conditions within a 24-hour period. In these mechanisms, melatonin is particularly important in terms of its inhibition in light, and its secretion in the dark. The circadian rhythm, which operates with a negative feedback mechanism, can contribute to various metabolic and genetic functions with oscillations in the cerebrum. Melatonin has a special role in the circadian rhythm; it is controlled by neural, hormonal and genetic factors. The effects of circadian rhythm on learning and memory are determined by observed chemical activities. In particular, there is a strong link between cyclic adenosine monophosphate responsive element binding protein and pre1, and pre2 activation. This link is the most well-known feature of the molecular mechanism of circadian rhythm in memory and learning. As the circadian rhythm is affected by experiences, there may be remarkable changes in molecular mechanisms as well as neuronal activations and genetic mechanisms involved in learning processes and memory formation. Many experimental models on learning and memory have been created so far. The general conclusion is the necessity of the circadian rhythm for learning and memory formation. At the same time, melatonin to provide a healing effect on learning and memory in various dysfunctions.