Ravzatü’l-Uşşak ile Kelile ve Dimne’deki Bazı Minyatürlerde Suda Yansıma Örneklerinin İncelenmesi

Özaltın F. N., Özkartal M.

Kesit Akademi Dergisi (The Journal of Kesit Academy) , sa.36, ss.241-261, 2023 (Hakemli Dergi)

Özet

Sanat yapıtlarında aynada ve suda yansıyan görüntülerin tasvir edilmesi, estetik anlamda önemli bir yere sahiptir. Sudaki yansıma veya akis geçmişten günümüze sanatçıların eserlerine ilham kaynağı olmakta, izleyiciye de farklı bir bakış açısı kazandırmaktadır. Bir cismin parlak bir yüzeyde yansıması özellikle manzara resimleriyle suda yansıma olarak karşımıza çıkmaktadır. Tuvallerdeki manzara resimlerinde görülen sudaki yansıma tasvirlerinin, minyatürlerde de kullanılmış olması ilgi çekicidir. Çalışmanın amacı, minyatürlerde yer alan suda yansımanın kullanıldığı örneklerin incelenmesidir. Araştırma sorusu, minyatürlerde suda yansımanın nasıl kullanıldığıdır. Bu araştırmanın yöntemi, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve görsel araştırma yöntemidir. Çalışmada, durgun ve dalgalı sudaki yansıma hali fotoğraflarla, şemalarla gösterilmektedir. Ardından batı sanatında ve minyatürde, suda yansımanın kullanımı örnek görsellerle açıklanmaktadır. Çalışma kapsamında görsel araştırma yöntemi kullanılarak minyatürlerde suda yansıma görünümleri incelenmiştir. “Havuzdaki aksine bakan genç hanım” Ravzatü’l-Uşşak’taki bir nüsha, Kelile ve Dimne’de on üç nüshadır. Kelile ve Dimne hakkında çok sayıda nüsha olmakla birlikte, çalışma on üç minyatür ile sınırlıdır. Bulgulara dayanılarak elde edilen sonuçlara göre Ravzatü’l-Uşşak’taki yer alan havuzdaki aksine bakan genç hanım minyatüründe gerçekçi, batı sanatında yer alan manzara resimlerinde olduğu gibi gözlemci bir bakış açısıyla ele alındığını söylemek mümkündür. Kelile ve Dimne nüshalarında ise suda yansımanın hem gerçekçi hem de temsili anlatımla kullanıldığı ortaya konmaktadır. Bu çalışmanın literatüre katkısı ise suda yansımanın minyatürlerde nasıl kullanıldığının örneklerle açıklanmasıdır.