DEYRÜ’L ZAFARAN EL YAZMASI MİNYATÜRLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Creative Commons License

Yılmaz E., Uğraş K.

26. Orta Çağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu, Mersin, Türkiye, 19 - 22 Ekim 2022, ss.334-348, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Mersin
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.334-348
  • Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Önerilen bildiri Süleyman Demirel Üniversitesi SDÜ SBE Sanat Tarihi Anabilim Dalı’nda yürütülen, Süryani ikonografisine ve geleneksel dini betimlemelerine örnek olarak Deyrü’l Zafaran El Yazması’ndaki minyatürleri gelenek ve üslup açısından değerlendirmeyi amaçlayan Yüksek Lisans tez çalışmasına dayanmaktadır. Elyazması kutsal kitaplardaki minyatürlerin kutsal metinlerdeki meselleri naklediş biçimlerinin müminler üzerindeki etkileri hayli önemlidir. Süryani sanatında da parşömen ve kağıt üzerine çok sayıda el yazması üretilmiştir. Bu örnekler arasında yer alan ve söz konusu tez çalışmasının ana bölümünü oluşturan Deyrü’l Zafaran El Yazması’ndaki betimler özellikle üslupsal açıdan dikkat çekmektedir.

Mardin Syr. 41/2 numaralı, Süryanilere ait Deyrü’l Zafaran El Yazması’nda, mesellere dayanarak yapılan betimlerde mimari strüktür, topografik biçimler, bitki örtüsü, figürlerin beden yapıları ve suretleri, mimik, jest, beden dilleri, giysi kıvrımlarının betim özellikleri biçemsel, teknik ortaklıklar ve farklılıklar açısından bir üslup çeşitliliğini işaret etmektedir. Bu el yazması minyatürlerinin bitkisel ve geometrik örgelerle bezeli olarak gruplandırılabilen, zengin bordür süslemeleri de farklı örneklerle karşılaştırmaya tabi tutulabilmektedir. Yapılan analiz ve karşılaştırmalar, bu el yazmasının minyatürlerinin birden çok ustanın emeğiyle meydana getirilmiş olabileceği kanaatini destekleyecek veriler ortaya koymaktadır. Kimlikleri belirlenemese de bir minyatürde hangi ustanın hangi detayı çalıştığı ya da bir detay konusunda uzmanlaşıp onun el yazmasındaki bütün çeşitlemelerini betimlediği hususlarında güçlü ipuçları tespit edilebilmiştir.

Süryani Sanatı alanında ülkemizde son dönemde sevindirici araştırmalar yapılıyor olsa da, özellikle kitap resimleri ve geleneksel sanatlar bağlamında halen detaylı çalışılması gereken çok fazla eserin varlığından söz edilebilir. Bu minvalde söz konusu tezin ve dolayısıyla bu bildirinin amacı bu alandaki literatüre ve tartışmalara naçizane katkıda bulunmaktır.  Ayrıca hem Süryani Sanatı’nın betim geleneğini irdelemek hem de Deyrü’l Zafaran El Yazması’ndaki betimleri hem kendi içerisinde hem de çağdaşı ya da kültürel, coğrafi teması olan sanat geleneklerinin üretimleriyle biçemsel ve teknik ve ikonografik açıdan karşılaştırmalar yaparak etkileşimler hususunda tartışmaya açmaktır.