Sultan Dağları Damarlı Bitki Türlerinin Alfa ve Beta Çeşitliliğine Göre Mekânsal Dağılımı

Kaya S., ŞENKUL Ç., KARGIOGLU M.

Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, cilt.26, sa.2, ss.293-303, 2026 (TRDizin)

Özet

Dağlık bölgeler biyolojik çeşitliliğin yoğunlaştığı yerler olarak dikkat çekmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de Önemli Doğa Alanı ve Önemli Bitki Alanı olarak belirlenen ancak koruma statüsü bulunmayan Sultan Dağları'nda bitki türü zenginliği ve çeşitliliği ölçülerek yerel bir dağlık alandaki çeşitlilik değerleri belirlenmiştir. Sultan Dağları'ndaki bitki türü zenginliğini ve çeşitliliğini belirlemek için hem alfa (α-çeşitlilik) hem de beta (β-çeşitlilik) çeşitlilik indisleri kullanılmıştır. Araştırmanın yürütülmesi için dağlık bölgede 95 ana örnek 380 alt örnek alan belirlenmiştir. Bu çalışmada alfa çeşitlilik indislerinden Menhinick ve Shannon-Weiner (H') çeşitlilik indisi ile beta çeşitlilik indislerinden βc indisi kullanılmıştır. Saha çalışmaları sonucunda 62 familya, 216 cins ve 414 takson tespit edilmiştir. En yaygın bitki taksonları Asteraceae, Lamiaceae ve Fabaceae familyaları içinde tespit edilmiştir. En fazla taksona sahip cinsler Astragalus sp., Hypericum sp. ve Linum sp.’dur. İndis değerleri arasında Menhinick indis değerleri 0,43 ile 1,61 arasında değişirken, Shannon-Weiner indisi (H') 1,92 ile 3,65 arasında değişmektedir. βc analizine göre beta değerleri 2,5 ile 31 arasında değişmektedir. Bununla birlikte, dağlık alanın kuzey ve doğu bölgelerinin diğer alanlara kıyasla önemli ölçüde daha yüksek bir çeşitlilik düzeyi sergilediği tespit edilmiştir.
Mountainous regions are of particular interest as areas of high biological diversity. In this study, the plant species richness and diversity were measured in the Sultan Mountains, which are designated as Important Nature Areas and Important Plant Areas in Turkey but have no protection status. The diversity values in a local mountainous area were determined. The alpha (α-diversity) and beta (β-diversity) diversity indices were utilised to ascertain the plant species richness and diversity in the Sultan Mountains. The mountainous region was subdivided into 95 main sample and 380 sub-sample areas for the study. The analysis employed the Menhinick and Shannon-Weiner (H') diversity index, an alpha diversity index, and the βc index, a beta diversity index, to ascertain the disparities between these regions. The field studies yielded the identification of 62 families, 216 genera, and 414 taxa. The most prevalent plant taxa were identified within the Asteraceae, Lamiaceae and Fabaceae families. The genera with the highest number of taxa are Astragalus sp., Hypericum sp. and Linum sp. Among the index values, the Menhinick index values vary between 0.43 and 1.61, while the Shannon-Weiner index (H') varies between 1.92 and 3.65. According to the βc analysis, the beta values vary between 2.5 and 31. However, it was found that the northern and eastern parts of the mountainous area exhibited a significantly higher level of diversity compared to the other areas.