ERKEN TÜR FİTİL/SUCUK TEKNİĞİNDEN ÜÇ BOYUTLU DELTA SERAMİK YAZICILARA ÇÖMLEKÇİLİĞİN YOLCULUĞU

Creative Commons License

Ünal S.

III. INTERNATIONAL ISTANBUL CURRENT SCIENTIFIC RESEARCH CONGRESS February 8-9, 2023 / Istanbul-TÜRKİYE, Baku, Azerbaycan, 8 - 09 Şubat 2023, ss.42-47, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Baku
  • Basıldığı Ülke: Azerbaycan
  • Sayfa Sayıları: ss.42-47
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

İnsanlığın on binlerce yıl önce başlayan, piroteknolojiden yoksun kilden kap ve alet yapma çabaları, kilin ateşle sertleştiğinin keşfedildiği Neolitik Dönemin ikinci yarısından sonra (PNA) pişmiş toprak üretimi olarak, yaklaşık 9000 yıllık bir yolculukla günümüze kadar uzanmıştır. İlk çağlardan beri süregelen pişmiş toprak kültürü, yazısız zamanların filolojisi olarak arkeolojik ve kültürel değerler yaratmasının yanında aynı zamanda günümüz seramik sanatının ve endüstrisinin de öncüsüdür. Birinci tür çömlekçilik olarak adlandırılan seramik üretimi, kültürel anlamda son derece değerli bir kültür mirası olarak Anadolu’nun birçok bölgesinde özellikle kadınlar tarafından ilk tür tekniğini hiç bozmadan kültürel bir yelpazede sürdürülmektedir. Anadolu’da kırsal çömlekçilik merkezlerinde hala kullanılan fitil/sucuk (coiling) tekniği, bu tarihsel ve kültürel akışa güzel bir örnektir. Kültür bilimcilerce tüm devinimli araçların kaynağı ve ilk endüstriyel üretim aracı olduğu ileri sürülen çömlekçi çarkı ile üretim de Tunç Çağı’ndan itibaren (MÖ yaklaşık 3500- Uruk) ilk tür çömlekçilikle birlikte günümüze kadar süregelerek varlığını sürdürmektedir. Seramik üretimi, çağdaş teknolojide yepyeni hamleler yaparak inovasyon alanında farklılıklar yarattı. Gelişimi her gün devam eden üç boyutlu yazıcılarla üretim teknolojisi, polimer malzemelerle birlikte seramiğe de yer açtı. Seramiğin temel hammaddesi olan kilin 3B teknolojisiyle şekillenmesi, Neolitik çömlekçiliğin uzanarak gelen sürecin son noktası olmuştur. Bu teknolojinin temel mantığı ise birinci tür çömlekçilikte kullanılan ve hala varlığını kırsal çömlekçilikte sürdüren fitil tekniği ile seramik üretimidir. Bu esin kaynağından yola çıkarak; sadece küçük boyutlu seramik objelerin modellemesinde değil, “Delta Wasp” sistemiyle de mimari yapıların oluşturulmasına kadar geniş bir alana açılan günümü seramik teknolojisinin kuşkusuz ilk çıkış noktası ilkel çömlekçiliktir. Yapılan çalışmada, pişmiş toprak kültürünün çağlar boyu üretim boyutunda gelişimi ile günümüz inovasyon alanında vardığı yerin, tarihsel ve teknolojik boyutu genel hatlarıyla anlatılmak istenmiştir.