TSMK F. Edhem Karatay Kataloğu’ndaki X.-XII. Yüzyıl Mushaf Gülü Bezeme Örnekleri

Creative Commons License

Bilen Y.

Art Time , sa.6, ss.1-13, 2024 (Hakemli Dergi)

Özet

Türk kültür ve sanatını içinde taşıyan, bugün birçok müze, özel koleksiyon ve kütüphanede muhafaza edilen eserlerin önemli bir kısmını kitap sanatlarımız oluşturmaktadır. Usta sanatkârların ellerinden çıkan her biri birbirinden müzeyyen, izleyenine zarif bir temaşa sunan bu nadide eserlerin ihtişamı ve zenginliği birer estetik harikasıdır. El yazmalarında önemli bir yere sahip olan bu eserlerin başında da Mushaflar gelmektedir. Mushaflar okuyana ya da ezberleyene kolaylık sağlaması maksadıyla bölümlere ayrılmıştır. Ayrılmış olan bu alanlara işlenen madalyon şeklindeki bezemelere Mushaf Gülü adı verilmiştir. Bu çalışma, X.-XII. yüzyıl erken döneme ait, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Fehmi Edhem Karatay Arapça Yazmalar Kataloğu A.3, R.38 ve R 27 Envanter numarada kayıtlı olan üç Mushaf üzerinde gerçekleştirilmiştir. Mushaf’lar da yer alan güller; kompozisyon, renk, motif, desen kurgusu ve üslûp özellikleri bakımından değerlendirilmiştir. Bahis konusu olan güllerin tezyînî açıdan detaylı bir şekilde ele alınıp incelenmesi, tezhip sanatının tarihsel gelişim süreciyle birlikte günümüz bezeme anlayışına etkilerini tespit etmek açısından değerli olacaktır.