Aile öngörülemezliğinin psikolojik belirtilerle ilişkisi


Oktay F., Uluç S.

19. Ulusal Psikoloji Kongresi, İzmir, Turkey, 5 - 07 September 2016, pp.180

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: İzmir
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.180

Abstract

Aile Öngörülemezliği (Family Unpredictability), aile üyelerinin davranış örüntülerinde ve ailenin bir sistem olarak oluşturması gereken rutin faaliyetlerdeki tutarsızlık olarak tanımlanmaktadır (Ross ve Hill, 2000). Görgül çalışmalar aile öngörülemezliğinin, ilgili aile ortamında yetişen çocuklar üzerinde sıklıkla olumsuz etkiler yaratabileceğine işaret etmektedir (Brestan ve Eyberg, 1998; Carlton ve ark., 2006; Dielman, Butchart ve Shope, 1993; Hill, Ross ve Low, 1997; Obradovic, Bush, Stamperdahl, Adler ve Boyce, 2010; Patterson, DeBaryshe ve Ramsey, 1989; Ross ve Hill, 2000; Wachs, 2000). Yurt dışında popüler bir çalışma konusu olmasına karşın ülkemizde aile öngörülemezliğine ilişkin geliştirilmiş/uyarlanmış bir ölçüm aracı ya da yapılmış bir çalışma bulunamamıştır.

Burada aktarılan araştırmanın amaçlarından ilki Ross ve McDuff (2008) tarafından geliştirilmiş olan ve alanda yaygın olarak kullanılan Geçmişe Dönük Aile Öngörülemezliği Ölçeği’nin (Retrospective Family Unpredictability Scale) Türkçeye uyarlamasının yapılarak temel psikometrik özelliklerinin belirlenmesidir. İkinci amaç ise aile öngörülemezliği ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkilerin, aracın birleşen geçerliği çerçevesinde sorgulanmasıdır.

Araştırmanın örneklemi üniversite öğrenimlerine devam etmekte olan 144’ü kadın ve 140’ı erkek olmak üzere toplam 284 genç yetişkinden oluşmaktadır (Yaş Ort. = 20.72, SS = 1.91). Araştırma kapsamında katılımcılara “Demografik Bilgi Formu”, “Geçmişe Dönük Aile Öngörülemezliği Ölçeği (GDAÖÖ)” ve “Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R)” verilmiş ve yanıtlamaları istenmiştir.

Geçmişe Dönük Aile Öngörülemezliği Ölçeği’nin faktör yapısı Açımlayıcı Faktör Analizi yöntemiyle incelenmiştir. Az sayıda madde, farklı boyutlarla ilişki gösterse de orijinal ölçek ve uyarlanan ölçeğin yapısının büyük ölçüde tutarlı olduğu görülmüştür. Orijinal ölçek temel alınarak yapılan iç tutarlılık analizleri alt boyutlar ve tüm ölçeğin psikometrik açıdan güvenilir olduğunu göstermiştir. Psikolojik belirtiler ve aile öngörülemezliği arasında çok sayıda anlamlı ilişki tespit edilmiştir.

Sonuçlar GDAÖÖ’nün Türk örnekleminde kullanılmasının uygun olduğuna ve aile öngörülemezliği olgusunun psikolojik iyilik hali göstergeleriyle ilişkili olduğuna işaret etmektedir.