A HERITAGE FROM THE PAST TO THE PRESENT: CLAY VESSELS IN GASTRONOMY CULTURE
Uluslararası Beyşehir Gastronomi Kültür ve Turizm Kongresi-II, Konya, Türkiye, 25 - 26 Nisan 2025, ss.538-546, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Konya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.538-546
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
İnsanlık, varoluşundan itibaren hayatta kalmak için doğayla uyum içinde yaşamış, beslenme ihtiyacını karşılamak amacıyla çevresindeki kaynakları kullanarak çeşitli aletler ve kaplar geliştirmiştir. İlk dönemlerde taş, kemik ve deniz kabukları gibi doğal malzemelerden yararlanan insan, tarımın keşfi ve yerleşik hayata geçişle birlikte daha işlevsel ve uzun ömürlü kaplara yönelmiştir. Neolitik Çağ, bu açıdan büyük bir dönüşüm dönemi olmuş; Çanak Çömlekli Neolitik Dönemde (PNA), toprağın ateşte sertleşebildiği keşfedilmiş ve kil malzemeden şekillendirilen pişmiş toprak kaplar yaygınlaşmıştır. Bu kaplar, gıdaların saklanması, pişirilmesi ve sunulması açısından büyük kolaylık sağlamış; aynı zamanda mutfak kültürünün gelişiminde de rol oynamıştır. Pişmiş toprak kaplar, yalnızca mutfakta değil, dini ritüellerde, mezar hediyesi olarak ve sosyal ilişkilerde de yer almış; bu yönüyle, toplumların kültürel yapısını anlamak için kayda değer bir arkeolojik veri kaynağı olmuştur. Yakın Doğu ve Anadolu’da yapılan kazılar, pişmiş toprak kapların tarihsel süreçte farklı toplumlar arasında benzer işlevlerle kullanıldığını göstermektedir. Günümüzde arkeoloji, antropoloji ve gastronomi araştırmalarında büyük bir öneme sahip olan bu kaplar, mutfak kültürünün geçmişten günümüze uzanan en önemli miraslarından biridir. Pişmiş toprak kapların form ve işlev açısından zamanla evrim geçirmesi, beslenme alışkanlıklarındaki değişimlerin de bir yansımasıdır. Geleneksel yöntemlerle üretilen bu kaplar, modern mutfaklarda da kullanılmaya devam etmekte, sağlıklı pişirme teknikleriyle günümüzde de değerini korumaktadır. Mutfak kültürü, sadece beslenme alışkanlıklarını değil, toplumların sosyal ve ekonomik yapısını da şekillendiren bir unsurdur. Bu bağlamda, pişmiş toprak kaplar tarih boyunca gastronomi kültürünün ayrılmaz bir parçası olmuş; günümüz mutfaklarında nostaljik bir unsur olmanın ötesinde, sağlıklı ve doğal pişirme yöntemleriyle yeniden popüler hale gelmiştir. Dolayısıyla, geçmişten günümüze taşınan bu miras, sadece arkeolojik bir obje değil, aynı zamanda yaşayan bir kültürel değerdir. Bu çalışmada Pisidia Antiokheia Antik Kent kazılarında ortaya çıkarılan yeme içme kapları üzerinden de genel bir inceleme yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Pişmiş Toprak, Gastronomi, Pisidia Antiokheia, Yeme içme Kapları.