Diyaliz Hastalarında Ekokardiyografik Bulgularla Bilişsel Fonksiyonlar ve Depresyon Arasındaki İlişki

Creative Commons License

AVCI M., Avcı E. G., AKSOY F., Afsar B.

Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, cilt.17, sa.1, ss.27-38, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Yaşam kalitesi, artmış morbidite ve mortalite ile ilişkilidir. Esas olarak yaşam kalitesini etkileyen en önemli iki unsur kişinin depresyonu ve bilişsel fonksiyonlarıdır. Bilişsel gerileme, kronik böbrek yetmezliğinin (KBY) erken evrelerinde bile serebrovasküler hasara bağlı olarak hem mikrovasküler hem de makrovasküler hastalıkla şiddetlenir. Bu hastalığa sahip kişilerde bilişsel işlev bozukluğu prevalansı %30-60'a kadar ulaşmaktadır. Diyaliz hastalarında ise bilişsel işlev bozukluğu prevalansının daha yüksek kardiyovasküler hastalık (KVH) prevalansı nedeni ile daha fazla olması beklenir. KVH ve KBY arasındaki yakın ilişki göz önüne alındığında, bu çalışma depresyon, kognitif disfonksiyon ile kardiyak fonksiyonlar arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamıştır. Gereç ve Bulgular: Örneklem sayısı diyaliz tedavisi gören 37'si hemodiyaliz ve 18'i periton diyalizi olmak üzere 55 hastadan oluşmaktadır. Katılımcılara Beck Depresyon Envanteri (BDE), Mini-Mental Test (MMSE) ve ekokardiyografi uygulanarak veriler toplandı. Bulgular: Tüm hastalar arasında MMSE skoru ve BDI ile ekokardiyografik parametreler arasında anlamlı bir korelasyon bulunamadı. 37 hemodiyaliz hastasından oluşan alt grupta ise BDE skoru ile kardiyak fonksiyonlar arasında pozitif yönde bir korelasyon gözlendi. Tartışma: Hemodiyaliz hastalarında sol ventrikül diyastol sonu hacmi ve atım hacmi ile depresyon arasında pozitif bir korelasyon vardır. Bu bulgu, kardiyovasküler olaylar ile depresyon arasında bir bağlantı olduğunu gösteren önceki araştırmalarla uyumludur. Öte yandan, çalışmamızda tüm diyaliz popülasyonunda, hemodiyaliz ve periton diyalizi alt gruplarında ekokardiyografik parametreler ile bilişsel işlevler arasında önceki çalışmalara benzer şekilde anlamlı ilişki bulunamamıştır.
Introduction: Quality of life is associated with increased morbidity and mortality. It is mainly determined with depression and cognitive functions. Cognitive decline is exacerbated by both microvascular and macrovascular disease due to cerebrovascular damage even in early stages of CRF. Given these close relationship between cardiovascular disease (CVD) and chronic renal failure (CRF), this study aimed to investigate the relationship between depression and cognitive dysfunction and cardiac functions. Material And Method: The sample included 55 patients receiving dialysis, 37 undergoing hemodialysis and 18 undergoing peritoneal dialysis. The Beck Depression Inventory (BDI) was used to evaluate for the presence of depression and the Mini-Mental State Examination (MMSE) was used to assess cognitive function. Echocardiography was performed to assess cardiac function. Results: No significant correlation was found between the MMSE score and BDI with echocardiographic parameters in the total sample. Subgroup of 37 hemodialysis patients, a weak positive correlation was observed between the BDI score. Discussion: A key finding of this study was a positive correlation between left ventricular end-diastolic volume and stroke volume and depression in hemodialysis patients. This finding aligns with previous researchs demonstrating a link between cardiovascular events and depression. On the other hand our study found no association between echocardiographic parameters and cognitive function in the total dialysis population, nor in the hemodialysis and peritoneal dialysis subgroups consistent with these previous studies. Conclusion: This study demonstrated association between depression and cardiovascular events and no correlation between cognitive function and echocardiographic parameters. Further studies including larger numbers of patients are needed.