Erken Embriyonal Dönem Gelişim Aşamaları ve Etkili Sinyal Yolakları


Darıcı H., Candan İ. A. , Özgöçmen M., Öncü M.

11th National Histology and Embryology Congress, Denizli, Turkey, 16 - 19 May 2012, no.3, pp.115

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Denizli
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.115

Abstract

Ġnsan embriyosu, fertilizasyondan itibaren, tek bir hücreden minyatür bir insan modeli oluĢturuncaya kadar pek çok değiĢime uğrar. Bu değiĢikliklerin en belirgin olarak gerçekleĢtiği embriyonal dönemde, yetiĢkin vücudunda yer alan organların çoğunun primitif formları oluĢmaktadır. Bu geliĢim birbirini indükleyen veya baskılayan pek çok sinyal yolağının etkisiyle gerçekleĢmektedir. Mevcut bilgi kaynaklarında erken embriyonal geliĢim hakkındaki bilgiler, bölüm bölüm yer almakta, etkili sinyal yolakları da iĢin içine girdiğinde konunun anlaĢılması oldukça zorlaĢmaktadır. Bu durum embriyonal geliĢimin, bütün bir kavram olarak algılanmasını da güçleĢtirmekte ve araĢtırmacıların zihninde hangi yapının nereden oluĢtuğu konusunda kopukluklar ortaya çıkmasına neden olmaktadır. ÇalıĢmamız, embriyonal geliĢimi bir bütün olarak ele alarak, insan embriyosunun ilk üç haftasında ortaya çıkan tüm yapıları tek bir Ģekil üzerinde özetlemektedir. OluĢturduğumuz grafik, zigottan itibaren birbirinden türeyen yapıları ve bunların geliĢimin hangi gününde ortaya çıktığını göstermektedir. ÇalıĢmamızda ayrıca bu aĢamaların ortaya çıkmasında etkili olan sinyal yolaklarından bazıları da gösterilmektedir. Grafiğin oluĢturulmasında, en güncel kitaplar ile literatürler taranarak en doğru bilgiler derlenmeye çalıĢılmıĢtır. Kaynaklar arasında çeliĢkilerle karĢılaĢıldığında en yeni kaynaklardaki veriler temel alınmıĢtır. Derlenen veriler Microsoft® Office ve Adobe® Reader® programları ile grafik haline getirilmiĢtir. Son olarak, en yeni çalıĢmalarla ortaya konmuĢ olan, geliĢimin önemli noktalarında etkili sinyal yolakları, grafiğin üzerinde ilgili bölgelere eklenerek çalıĢmamız daha da zenginleĢtirilmiĢtir. ÇalıĢmamız, normalde oldukça karmaĢık olan erken embriyonal dönemi ve bu dönemdeki etkili sinyal yolaklarını, hatırlaması kolay görsel bir grafiğe dönüĢtürerek basitleĢtirmektedir. Grafik incelendiğinde, 22 günlük embriyodaki hangi yapının nereden ve ne zaman oluĢtuğunun bir bakıĢta anlaĢılabilmesi sağlanmaya çalıĢılmıĢtır. ÇalıĢmamızın, hem eğitimcilere ve öğrencilere hem de araĢtırmacılara, erken geliĢim aĢamalarının daha iyi anlaĢılmasında kolaylık sağlamasını beklemekteyiz. Anahtar Kelimeler: Embriyonal Dönem, Embriyogenez, Sinyal yolakları