KİTAP KAPAKLARINDA YER ALAN KİRKİTLİ DOKUMALAR VE MOTİFLER
Arış (Online), cilt.1, sa.19, ss.68-87, 2021 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 1 Sayı: 19
- Basım Tarihi: 2021
- Dergi Adı: Arış (Online)
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.68-87
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışmanın amacı kirkitli dokuma ve motiflerinin kitap kapaklarında hangi Fotoğraflerde
yer aldığı, teknik, kompozisyon, yöre özelliklerinin tespiti ve bunların kitap içeriklerini yansıtmaya
katkılarının neler olduğunun belirlenmesidir. Çalışmada, tarama yöntemiyle elde edilen verilerden
örneklem olarak on kitap seçilmiş ve önceden belirlenen temalar çerçevesinde “betimsel analiz” yöntemi
ile çözümlenmiştir. Betimsel analizde elde edilen veriler, daha önceden belirlenen temalara göre
özetlenir, yorumlanır ve bazı çıkarımlarda bulunulur.
Araştırmada kirkitli dokumaların, kitap kapaklarına, fotoğraf, illüstrasyon ve yazı şeklinde yansıdığı
belirlenmiştir. Halı, kilim, cicim ve sumak teknikli dokumaların, kitap kapaklarında yer aldığı
tespit edilmiştir. Kitap kapaklarında akrep, bereket, bukağı, elibelinde, göz, koçboynuzu, kuş, tarak
ve yıldız motiflerine rastlanmıştır. Kitap kapaklarının ikisinde kilim kompozisyonu, dört tanesinde
ise bir veya daha fazla motif illüstrasyon şeklinde yer almaktadır. Üç adet kitap kapağında ise “kilim”
terimi, yazı olarak yer almaktadır.
Kirkitli dokumalar görsel ve dilsel olarak kitap kapaklarına yansımıştır. Bu yansıma dokumaların
devingenliğini sağlaması bakımından önemlidir. Kapaklarda kullanılan dokumaların ve motiflerin, bazı kitaplarda içerik ile bağlantılı olarak kullanıldığı görülmektedir. Kurgu olan kitaplarda
içeriği yansıtacak Fotoğrafde dokumalar hem görsel hem de dilsel olarak kullanılmıştır. Kurgu kitaplar
dışında olanlar ise daha çok halkbilim ile ilgili kitaplardır. Bu kitapların kapaklarında dokumalar,
daha çok halk kültürünün maddi kültür ürünü olarak değerlendirilmesinden dolayı yer almıştır.
The aim of this study is to determine the patterns of the weavings by loom reed and the
motifs in these weavings on the book covers, the determination of the technique, composition, local
characteristics and their contribution to reflecting the contents of the book. In the study, ten books
were selected as a sample from the data obtained by the scanning method and were analyzed with
the “descriptive analysis” method within the framework of predetermined themes. The data obtained
are summarized, interpreted and some inferences are made according to the previously determined
themes with descriptive analysis.
In the research, it has been determined that weavings by loom reed are reflected on the book
covers, in the form of photographs, illustrations and writing. It has been determined that carpets,
rugs, cecim and sumac weavings are included in the book covers. Scorpion, fertility, fetter, hands on
hips, eye, ram’s horn, bird, comb and star motifs were found on the book covers. Two of the book
covers have rug compositions and four have one or more motifs as illustrations. On the covers of
three books, the term “rug” is used as text.
Weavings by loom reed are visually and linguistically reflected on the book covers. This reflection
is important in terms of providing the dynamism of the weavings. It is seen that the weavings and
motifs used on the covers are used in connection with the content in some books. In fiction books,
weavings are used both visually and linguistically to reflect the content. The ones other than fiction
books are mostly folklore books. On the covers of these books, weaving has been featured mostly due
to the fact that folk culture is considered as a material culture product.