Türkiye’de Bir Aydın Portresi: Sabri Fehmi Ülgener
İslami Araştırmalar, cilt.36, sa.2, ss.283-291, 2025 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 36 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2025
- Doi Numarası: 10.62862/isar.2025-109580
- Dergi Adı: İslami Araştırmalar
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.283-291
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Aydın topluma yön veren, özgür düşünen, düşüncelerini ifade edebilen ve rol model olan kişilere yönelik bir niteleme olarak karşımıza çıkmaktadır. Toplumda düşünsel ve davranışsal değişimlerin lokomotifi olarak aydın, yeni değerler üretilmesinde önemli bir işlev görürken var olan toplumsal değerlerin muhafazasında da üzerine düşen görev ve sorumluluğun gereğini yapabilmektedir. Bu özelliği nedeniyle toplumun diğer kesimlerinden ayrılmaktadır. Türk toplumunda aydın olarak nitelenen kişilerin, içinde bulundukları şartlar (siyasi, sosyal, ekonomik, ideolojik, epistemik) çerçevesinde üzerlerine düşen sorumluluğu yerine getirme gayretinde oldukları ifade edilebilir. Fakat özellikle özgünlük, özgürlük ve tarafsızlık hususları Türk düşün dünyasının belirgin sorunları olarak öne çıkmaktadır. Türk toplumunun modernleşme sürecine getirdiği farklı bakış açısı, Türkiye’de uygulanan bazı iktisadi politikalara yaklaşımı ve 1970’lerde ülkemizde yaşanan kutuplaşma hadiselerine yönelik tutumuyla Ülgener, bir “aydın” duruşu sergilemiştir. Fakat Ülgener’in ismi, çeşitli sebeplerle fazla öne çıkmamış ve hak ettiği değeri görmemiştir. Çalışmada, bir aydın olarak Ülgener’in “aydın” hakkındaki düşünce ve tespitleri önemli görülerek araştırılmış; “Ülgener nasıl bir aydın anlayışına sahiptir ve bir aydın olarak kendisi nasıl bir tutum sergilemiştir?” sorusuna yanıt aranmıştır. Ayrıca aydın için vazgeçilmez olan özgürlük, özgünlük ve tarafsızlık ilkelerinin Ülgener özelinde analizleri yapılmaya çalışılmış, Türk toplumunda aydının konum ve tutumuna değinilmiştir. Çalışma, Ülgener’in kendi eserlerinden yola çıkılarak ve çeşitli kitap, tez ve makalelerden istifade edilerek dokümantasyon yöntemi ile gerçekleştirilmiştir.