Orta Anadolu’da Manyetik Anomaliler, Volkanizma ve Depremsellik İlişkilerinin Jeofizik Analizi

Creative Commons License

KAYIN S., öztürk s., DOLMAZ M.

Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, cilt.30, sa.2, ss.450-465, 2026 (TRDizin)

Özet

Orta Anadolu, aktif tektonik deformasyon ile volkanik faaliyetlerin birlikte gözlendiği önemli bir jeodinamik bölgedir. Bu çalışmada, Tuz Gölü Fay Zonu ve çevresindeki manyetik anomaliler, derin kabuksal yapılar ve depremsellik arasındaki ilişkiler bütüncül bir yaklaşımla araştırılmıştır. Bu amaçla NOAA tarafından geliştirilen EMAG2-v3 aeromanyetik veri setine Kutba İndirgeme (RTP), Analitik Sinyal (AS) ve Birinci Düşey Türev (FVD) filtreleri uygulanmış, manyetik kaynak derinlikleri hesaplanmıştır. Bölgenin güncel sismotektonik özelliklerini değerlendirmek amacıyla 1900–2026 yılları arasında meydana gelen lokal magnitüdü ML≥3.0 depremler kullanılarak Gutenberg–Richter büyüklük-frekans ilişkisi, b-değeri dağılımı ile deprem episantr ve odak derinliği analizleri gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, yüksek manyetik gradyan zonlarının özellikle Tuz Gölü Fay Zonu ve volkanik merkezler boyunca yoğunlaştığını, manyetik kaynak derinliklerinin yaklaşık 1.3–9.7 km arasında değiştiğini ve deprem odaklarının büyük ölçüde 5–15 km derinlik aralığında kümelendiğini göstermektedir. Ayrıca yüksek manyetik gradyan zonları, düşük b-değeri alanları (1.0<) ve deprem kümeleri arasında genel bir mekânsal uyum belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, Orta Anadolu'daki aktif fay sistemleri, volkanik yapılar ve derin kabuksal süreksizliklerin birlikte değerlendirilmesinde manyetik yöntemlerin önemli bir tamamlayıcı araç olduğunu ve bölgenin tektonik ile magmatik evriminin anlaşılmasına katkı sağladığını ortaya koymaktadır.
Central Anatolia is an active geodynamic region characterized by tectonic deformation and volcanic activity. This study presents an integrated assessment of the relationships among magnetic anomalies, deep crustal structures, and seismicity around the Tuz Gölü Fault Zone. Reduction to the Pole (RTP), Analytic Signal (AS), and First Vertical Derivative (FVD) filters were applied to the EMAG2-v3 aeromagnetic dataset, and magnetic source depths were estimated using the radial power spectrum method. To evaluate the present-day seismotectonic characteristics of the region, earthquakes with local magnitudes of ML≥3.0 recorded between 1900 and 2026 were analyzed using the Gutenberg–Richter frequency– magnitude relationship together with spatial b-value, epicenter, and focal depth analyses. The results indicate that high magnetic gradient zones are concentrated mainly along the Tuz Gölü Fault Zone and major volcanic centers. Magnetic source depths vary between approximately 1.3 and 9.7 km, whereas earthquake focal depths are predominantly clustered between 5 and 15 km. Furthermore, a general spatial correspondence was identified among high magnetic gradient zones, low b-values ((1.0<)), and earthquake clusters. These findings demonstrate that magnetic methods provide an effective complementary tool for investigating active fault systems, volcanic structures, and deep crustal discontinuities, and contribute to a better understanding of the tectonic and magmatic evolution of Central Anatolia.