HANEFİ HUKUK DÜŞÜNCESİNDE ORTAK OLDUĞU BAHÇEDE ÇALIŞAN İŞÇİNİN ÜCRETİNİN NASIL ÖDENECEĞİ SORUNU

Creative Commons License

Peşe A. M.

HAGIA SOPHIA 7th INTERNATIONAL CONFERENCE ON MULTIDISCIPLINARY SCIENTIFIC STUDIES, İstanbul, Türkiye, 3 - 04 Şubat 2024, ss.405, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.405
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

ÖZET

İşverenle işçi arasındaki icare akdinde, ücretin işin neticesinde ortaya çıkan üründen verilmesinin şart koşulması caiz görülmemektedir. Bu nedenle ağaçtaki meyveleri toplatmak için işçi kiralayıp, ücreti toplanacak meyvelerden ödemeyi şart koşmak caiz değildir. Bu gibi durumlarda ya ücretin başka bir bahçenin ürünü olarak ya da mutlak olarak belirlenmesi gerekmektedir. Çünkü hadislerde, değirmenciyle yapılan anlaşmada ücretin elde edilecek undan verilmesinin şart koşulması (kafizü’t-tahhân) yasaklanmıştır. Bu hadisler, diğer taraftan, değirmencinin buğdaylara ortak olması halinde, onları öğütmesi karşılığında ücret talep etmesinin caiz olmadığına işaret etmektedir. Dolayısıyla bahçenin ortaklarından birinin ağaçtaki meyveleri toplama karşılığında ücret talep etmesi caiz değildir. Bu gibi durumlarda, ilk durumdan farklı olarak, ücretin toplanacak meyvelerden ya da başka bir şeyden belirlenmesi arasında fark yoktur. Çünkü birinci meselede sorun, ücretin toplanacak meyvelerden belirlenmesi iken, ikinci meselede sorun, rakabesine ortak olunan bahçede çalışma karşılığında ücret talep edilmesidir. Birinci meseleyle ikinci mesele arasındaki diğer fark, her iki akdin de fasid olmasına rağmen, birincide ecr-i misilin tahakkuk etmesi, diğerinde etmemesidir. Yani yukarıda anlatılan akitlerde, ortak olmayan işçinin emeğine karşılık ecr-i misil ödemek gerekirken, ortak olan işçinin emeğine karşılık ecri misil ödemek gerekmemektedir. Bunun sebebi, ilkinde sözün yerine getirildiğini söyleme imkanının bulunması, ikincisinde sözün yerine getirildiğini söyleme imkanının bulunmamasıdır. Çünkü bir kimsenin aynı anda hem kendisi hem de başkası için iş görmesi düşünülemez. Bahçede iş yaptırmanın icare akdi dışında başka bir yolu daha bulunmaktadır. Müsakat adı verilen bu akit, ürünü paylaşma esasına dayanan bağ-bahçe ortakçılığı anlamına gelmektedir. Bahçe sahibiyle işletmeci/ler arasında kurulan müsakat akdinin sahih olabilmesi için işletmecinin bahçenin rakabesinde ortaklığının olmaması gerekmektedir. Fasid müsakat akdinde tıpkı fasid icare akdinde olduğu gibi ortağın emeğine karşılık ecr-i misil ödemek gerekmemektedir.

Anahtar Kelimeler: İslam Hukuku, Fasid icâre, Kafîzü’t-tahhân, Müsâkât, Ortağın maaşı.

 

 

 

ABSTRACT

In the contract of employment between the employer and the employee, it is not considered permissible to stipulate that the wage should be paid from the product resulting from the work. For this reason, it is not permissible to hire workers to collect the fruits from the tree and require payment from the fruits to be collected. In such cases, the fee must be determined either as the product of another garden or as an absolute. Because it is prohibited in the hadiths to stipulate that the wage should be paid from the flour to be obtained in the agreement made with the miller (kafiz al-tahhan). These hadiths, on the other hand, indicate that if the miller shares the wheat, it is not permissible for him to demand a fee for grinding it. Therefore, it is not permissible for one of the partners of the garden to demand a fee for picking the fruits from the tree. In such cases, unlike the first case, there is no difference whether the fee is determined from the fruits to be collected or from something else. Because, in the first issue, the problem is determining the wage from the fruits to be collected, while in the second issue, the problem is demanding a fee for working in the shared garden. Another difference between the first issue and the second issue is that although both contracts are fasid, an equivalent fee accrues in the first one, but not in the other. In other words, in the contracts described above, while it is necessary to pay an equivalent wage for the labor of a non-partner worker, it is not necessary to pay for the labor of a partner worker. The reason for this is that in the first case it is possible to say that the promise has been fulfilled, in the second case it is not possible to say that the promise has been fulfilled. Because it is unthinkable for a person to work for himself and others at the same time. There is another way to get work done in the garden other than a lease a person. This contract, called Musakat, means vineyard-orchard sharecropping based on the principle of sharing the product. In order for the musakat contract established between the garden owner and the operator to be valid, the operator must not have a partnership in the garden. In a fasid musakat contract, it is not necessary to pay equivalent wages for the partner's labor, just like in a fasid leasing contract.

Keywords: Islamic Law, Al-icara al-fasida, Kafiz al-tahhan, Musakat, Partner's salary.