Etnisite ve Kimlik Bağlamında Isparta Çünür Alevileri

ArtDE Sanat ve Tasarım Dergisi,, sa.4, ss.126-136, 2026 (Hakemli Dergi)

Isparta’nın Çünür yerleşiminde yaşayan Alevi topluluğunu etnisite ve kimlik kuramları çerçevesinde inceleyen bu

çalışma, inanç pratikleri ile müzikal ifade biçimleri arasındaki karşılıklı inşa süreçlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır.

Araştırma, kimliği sabit ve verili bir kategori olarak değil; tarihsel deneyimler, kolektif hafıza ve ritüel pratikler aracılığıyla

sürekli yeniden üretilen dinamik bir yapı olarak ele almaktadır. Bu doğrultuda, Çünür Alevilerinin tarihsel süreklilik

anlatıları, topluluk içi aidiyet biçimleri ve ritüel performansları üzerinden şekillenen kimlik dinamikleri incelenmiştir.

Çalışmada özellikle cem erkânı, deyiş geleneği ve sözlü kültür unsurları, yalnızca dinsel pratikler olarak değil; aynı

zamanda topluluğun tarihsel sürekliliğini görünür kılan, kültürel sınırlarını belirginleştiren ve kolektif hafızayı aktaran

sembolik pratikler olarak değerlendirilmiştir. Araştırma, nitel yöntemlere dayalı olarak yürütülmüş; saha çalışması

kapsamında derinlemesine görüşme ve katılımcı gözlem tekniklerinden elde edilen veriler, etnomüzikoloji ve sosyoloji

disiplinlerinin kuramsal kesişiminde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Çünür Alevilerinde etnik aidiyetin yalnızca

soy bağına indirgenemeyeceğini; kimliğin, inanç merkezli ritüeller, sözlü anlatılar ve müzikal performanslar aracılığıyla

toplumsal yaşam içinde sürekli yeniden üretildiğini ortaya koymaktadır. Bu süreçte müzik, hem topluluk içi dayanışmayı

güçlendiren hem de kültürel sınırları yeniden tanımlayan bir kültürel sermaye işlevi üstlenmektedir. Sonuç olarak

çalışma, Çünür Alevilerinin yerel kimliğinin çok katmanlı ve dinamik yapısını ortaya koyarak Alevilik araştırmalarına ve

etnomüzikoloji literatürüne özgün bir katkı sunmaktadır.

This study examines the Alevi community residing in the Çünür settlement of Isparta within the framework of ethnicity

and identity theories, aiming to analyze the processes of mutual construction between belief practices and musical

forms of expression. The research approaches identity not as a fixed and given category, but as a dynamic structure

continuously reproduced through historical experiences, collective memory, and ritual practices. In this context, the

identity dynamics of the Çünür Alevis are analyzed through narratives of historical continuity, forms of intra-community

belonging, and ritual performances. In particular, the study evaluates the cem ritual, the deyiş tradition, and elements of

oral culture not merely as religious practices, but as symbolic forms that render the community’s historical continuity

visible, delineate its cultural boundaries, and transmit collective memory. The research is grounded in qualitative

methodology; data obtained through in-depth interviews and participant observation during fieldwork are analyzed at

the intersection of ethnomusicology and sociology. The findings indicate that ethnic belonging among the Çünür Alevis

cannot be reduced solely to lineage-based categories; rather, identity is continuously reproduced within social life

through belief-centered rituals, oral narratives, and musical performances. In this process, music functions as a form

of cultural capital that both reinforces intra-community solidarity and redefines cultural boundaries. Consequently,

the study reveals the multilayered and dynamic nature of the local identity of the Çünür Alevis, offering an original

contribution to Alevi studies and the ethnomusicological literature.