IN THE TRADITIONAL ARTS OF TWO STATES AND ONE NATION FROM PROBLEM TO SOLUTION


Creative Commons License

Ünal S.

KARABAKH III. INTERNATIONAL CONGRESS OF MODERN STUDIES IN SOCIAL SCIENCES AND HUMANITIES "YEAR OF SHUSHA- 2022", Susa, Azerbaijan, 7 - 10 June 2022, no.1, pp.263-271

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: Susa
  • Country: Azerbaijan
  • Page Numbers: pp.263-271

Abstract

İnsanın ilksel gereksinimlerinden kaynaklı düşünselliğinde, el becerisine dayalı olarak yarattığı alet 

yapımından itibaren günümüze kadar uzanan el sanatları, gelişim sürecinde kuşkusuz sanatsal kaygılar 

da taşıyarak salt işlevselliğinin yanı sıra duyumsallıkla birlikte estetik kavramını da üzerine almıştır.

Topluluklardan topluma ve ulusal topluma geçen insanın milli bilincini oluşturan en önemli unsur 

sayılan “kültür” yüzyılların, belki de binyılların taşıyıcılığında oluşmaktadır. Kültürün en önemli 

öğelerinden el sanatları ise özellikle 18.yüzyıldan itibaren sanat-zanaat ikileminde kavramsal bir kargaşa 

yaratmış, ancak “Arts and Crafts” ve “Bauhaus Ekolü” gibi akımların da etkisiyle tüm tartışmalara 

karşın yine aynı yüzyılda sanat kavramsallığına dâhil edilen “estetik” kavramıyla bu birliktelik yeniden

tesis edilmiştir. 

Zanaatın sanatla olan geçişkenliğinin, kültürel kapsamda geleneksel el sanatlarına ve 

sürdürülebilirliğine olumlu ya da olumsuz etkileri, günümüz kültür bilimcileri ve sanatçıları tarafından 

tartışılamaya devam etmektedir. Bu tartışmalar da eşsiz kültürel zenginliğe sahip Türk Dünyası 

geleneksel sanatlarını yakından ilgilendirmektedir.

Modernizmin sanata etkilerinin yanında küreselleşen dünyada Türk Milletinin kültür dünyasının sanat 

öğelerinin de korunma gereksinimi küreselleşmeye koşut olarak daha da önem kazanmaktadır. Baskın 

kültürlerin özellikle gelişmekte olan ülkelere olan kültürel basıncının etkilerine karşı korunmanın ilk 

hamlesi binlerce yılın getirisi olan milli kültürel değerlere sahip çıkmaktır. Bu çerçevede, “Somut 

Olmayan Kültürel Miras” kapsamında UNESCO tarafından kabul edilen sözleşmeler ve yürürlükte olan 

uygulamalar, kültürel koruma içeriğinde son derece kıymetlidir. Türkistan’dan Orta Avrupa’ya kadar 

yayılan geniş Türk kültür havzasının merkezi coğrafyasında yer alan Ön Asya ülkeleri, Azerbaycan ve 

Türkiye (Anadolu) üzerine çalışma yapılmış, geleneksel el sanatlarına örnek olarak nispeten ihmal 

edilen “çömlekçilik” üzerinden konu ele alınmıştır.