DESTANLARIN MİNYATÜR TASARIMINDAN ÇİNİ YÜZEYLERE UYGULANMASI (BOĞAÇ HAN ÖRNEĞİ)


Creative Commons License

BAYRAK KAYA E. , OYMAN N. R.

Kalemişi - Geleneksel Türk Sanatları Dergisi, cilt.6, ss.429-460, 2018 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 6 Konu: 13
  • Basım Tarihi: 2018
  • Doi Numarası: 10.7816/kalemisi-06-13-06
  • Dergi Adı: Kalemişi - Geleneksel Türk Sanatları Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.429-460

Özet

Türk milletinin geçmiş yaşantısı, inanç sistemi, gelenek ve görenekleri hakkında bize ışık tutan en değerli yazmalardan biri Dede Korkut destanları olmuştur. Bu eşsiz destanın hikâyelerinden biri de “Dirse Han Oğlu Boğaç Han” destanıdır. Boğaç Han Destanı hem Dede Korkut Dresden yazmasında hem de Vatikan yazmasında vardır. Boğaç Hanın kahramanlık ve ad alma hikâyesinin betimlendiği kompozisyon, bir bütün oluşturulacak biçimde tasarlanmış, tek olay örgüsü, aynı zaman kavramı ve olayın geçtiği tek mekân içerisinde ele alınmıştır. Hikâye kendi başlığı altında; hikâyenin özeti, minyatür kompozisyon aşamaları; hikâyedeki ana karakterler, diğer karakterler, hikâyeden seçilerek çizimi yapılan sahneler ve sahnelerde çizilen konunun anlatımı, kullanılan figürler, mekân ve iklim, giysiler, kullanılan objeler vb. ayrıntılı anlatımları ile ayrıntılı çizimlerine yer verilmiştir. Hikâye tasarımının çini yüzeye desenini aktarma, boyama ve sunum aşamaları da ayrıntılı fotoğraf çekimleriyle anlatılmış ve hikâyenin kompozisyon tasarımında kullanılan tekniklerin uygulandığı zemine göre dağılımları, tercih edilen renklerle ilgili bilgiler verilmiştir. Sonuç aşamasında, tasarımın bitmiş ve sırlanmış halleri fotoğraflar vasıtasıyla sunulmuştur.

Dede Korkut epics are considered one of the most invaluable scripts in that they reflect the daily routines, belief system, customs and traditions of old Turkic communities. “Boğaç Khan, The Son of Dirse Khan” is one of the unique Dede Korkut stories in that sense. As the literature demonstrates, “Boğaç Khan, The Son of Dirse Khan” is known to have been written both in Dresden and Vatican manuscripts of Dede Korkut. Describing how brave Boğaz Khan was and how he took his name, the study was designed to make up a wholeness while it involved a single plot and setting throughout the story. The study involved the parts of abstract, the Stages of miniature composition, main characters, other characters, selected scenes illustrated and the description of the theme of those scenes, figures used, setting and mood, clothing and objects used along with their detailed descriptions and illustrations. The reflection of the plot in tiles, dying and presentation stages have also been described along with the visuals and the range of the techniques used in the composition formation of the story based on the backgrounds as well as the color choices have been demonstrated. The final part of the study involves the visuals of the glazed form of the design.