BOĞAZLIYAN (YOZGAT) TERMAL VE SOĞUK SU KAYNAKLARININ HİDROJEOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU

POLAT E. A., Şener Ş.

Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, cilt.13, sa.3, ss.944-956, 2025 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, Yozgat ili Boğazlıyan ilçesinde yer alan termal ve soğuk su kaynaklarının hidrojeokimyasal özelliklerini ve kullanabilirliğini belirlemek, suyun kökenini ve jeokimyasal evrimini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında, bölgenin jeolojik ve hidrojeolojik yapısı detaylı şekilde incelenmiş; arazi çalışmalarında toplam 10 adet su örneği toplanarak fiziksel parametreler yerinde ölçülmüş ve kimyasal analizler laboratuvar ortamında gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda, termal suların Na-Cl ve Ca-HCO₃ tipi karakteristikler sergilediği, soğuk suların ise genellikle Ca-HCO₃ ve Ca-Mg-HCO₃ fasiyesinde olduğu belirlenmiştir. Piper, Schoeller ve Gibbs diyagramları ile yapılan sınıflandırmalar, bölgede farklı kaynaklardan beslenen en az iki ayrı hidrojeokimyasal sistemin varlığına işaret etmektedir. (Ca+Mg)-(HCO₃+SO₄) diyagramı, Ca/Mg oranları, HCO₃/SiO₂ ve Ca+Mg/HCO₃ oranları gibi çok sayıda parametreye dayalı değerlendirmeler, bölgede silikat minerallerinin ayrışmasının baskın jeokimyasal süreç olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca termal suların içme amaçlı kullanıma uygun olmadığı, ancak doğrudan kullanım açısından potansiyel taşıdığı; soğuk suların ise genel olarak içme suyu standartlarını karşıladığı belirlenmiştir.
This study was carried out to determine the hydrogeochemical characteristics and usability of thermal and cold waters in Boğazlıyan (Yozgat), and to identify their origins and geochemical evolution. The region’s geological and hydrogeological structures were examined; 10 water samples were collected during fieldwork, with physical parameters measured on-site and chemical analyses conducted in the laboratory. As a result of the analyses, it was determined that the thermal waters exhibit Na-Cl and Ca-HCO₃ type characteristics, whereas the cold waters are generally of the Ca-HCO₃ and Ca-Mg-HCO₃ facies. Classifications made using Piper, Schoeller, and Gibbs diagrams indicate the presence of at least two distinct hydrogeochemical systems fed by different sources in the region. Evaluations based on multiple parameters such as the (Ca+Mg)-(HCO₃+SO₄) diagram, Ca/Mg ratios, HCO₃/SiO₂, and Ca+Mg/HCO₃ ratios reveal that the dominant geochemical process is the weathering of silicate minerals. Furthermore, thermal waters were found to be unsuitable for drinking purposes but hold potential for direct use, whereas cold waters generally complies with drinking water quality standards.