Vatandaşlık yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışı ve işten ayrılma niyeti üzerine etkisi

KARADENIZ G.

Business and Management Studies: An International Journal, cilt.13, sa.2, ss.762-775, 2025 (TRDizin)

Özet

Kaynakların Korunması Teorisi çerçevesinde yürütülen bu araştırma, öğretmenlerin vatandaşlık yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışına (ÖVD) katılımlarını ve işten ayrılma niyetlerini nasıl etkilediğini araştırmaktadır. Bu çalışmanın örneklemi, Türkiye'de hem devlet okullarında hem de özel okullarda çalışan 281 öğretmenden oluşmaktadır. Veriler, Vatandaşlık Yorgunluğu Ölçeği, Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği ve İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği aracılığıyla elde edilmiştir. Veri analizi SPSS 26 ve AMOS 24 paket programları ile gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler doğrultusunda yapılan Yapısal Eşitlik Modeli Analizleri, vatandaşlık yorgunluğunun örgüte yönelik ÖVD’yi negatif (β = -0.12, p < 0.05) ve işten ayrılma niyetlerini pozitif (β = 0.31, p < 0.001) yordadığını göstermiştir. Ancak, vatandaşlık yorgunluğu ile bireye yönelik ÖVD arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bu bulgular, vatandaşlık yorgunluğunun özellikle örgüte yönelik gönüllü davranışları zayıflattığını ve çalışanların işten ayrılma niyetlerini arttırdığını göstermektedir. Araştırma bulgularına dayanarak araştırmacılara ve uygulayıcılara önerilerde
Conducted within the framework of the Conservation of Resources (COR) Theory, this research investigates how teachers' citizenship fatigue affects their engagement in organisational citizenship behaviour (OCB) and their likelihood of turnover intention. This study's sample includes 281 teachers employed in both public and private schools in Turkey. Data were obtained through the Citizenship Fatigue Scale, Organisational Citizenship Scale, and Turnover Intention Scale. The data analysis was carried out with SPSS 26 and AMOS 24 software. The Structural Equation Modeling Analysis conducted based on the collected data revealed that citizenship fatigue negatively predicted OCB directed at the organisation (OCBO) (β = -0.12, p < 0.05) and positively predicted turnover intentions (β = 0.31, p < 0.001). However, no significant relationship was found between citizenship fatigue and OCB directed at individuals (OCBI). These findings suggest that citizenship fatigue weakens voluntary behaviours, especially toward organisations and increases employees' turnover intention. The findings of the study informed the development of recommendations for both researchers and practitioners.