Fergana Vadisi’nde Sınır Sorunlarının Kaynağı: Anklavlar ve Çözüm Arayışları
Elektronik Siyaset Bilimi Araştırmaları Dergisi, cilt.15, sa.1, ss.27-62, 2024 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 15 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2024
- Dergi Adı: Elektronik Siyaset Bilimi Araştırmaları Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Political Science Complete, Index Copernicus, Asos İndeks, European Reference Index for the Humanities and Social Science (ERIH PLUS)
- Sayfa Sayıları: ss.27-62
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Fergana Vadisi geçmişten günümüze çeşitli toplumların bir arada yaşadıkları bir bölge olmuştur. Bu toplumlar, Sovyetler Birliği tarafından gerçekleştirilen ulusal sınırların belirlenmesi sürecinden sonra farklı yapay devletlere bölünmüşlerdir. Söz konusu devletlerin sınırları atide meydana gelebilecek sorunlar düşünülmeden bölgenin yapısına uygun olmayan bir şekilde çizilmiş, ardından kolhozlaşma döneminde yerel düzeyde yapılan arazi değişiklikleri sınırları daha da karmaşık hâle getirmiştir. Sovyetler Birliği döneminde iç sınırlar olarak görülen bölge sınırları, toplumlar arasında hiçbir sorun teşkil etmezken; bu ülkenin dağılmasıyla birlikte uluslararası sınır niteliği kazandıklarından çatışmalara yol açmışlardır. Günümüzde özellikle Özbekistan ve Kırgızistan arasındaki sınır sorunlarından bazıları çözülmüşse de Fergana Vadisi’ndeki anklavlar varlıklarını sürdürmektedirler. Anklavların nitelikleri gereği barındırdıkları sorunlar, vize uygulamalarının gevşetilmesiyle bir süre engellenebilmektedir. Ancak anklava sahip olan devlet ile anklavın üzerinde bulunduğu devlet arasındaki ilişkilerin gerginleşmesi bu durumu geçici kılmaktadır. Dolayısıyla kalıcı bir çözüm için bu anklavların aynı büyüklükte araziler ile değiştirilip ortadan kaldırılması gerekmektedir. Bu çalışma Fergana Vadisi’ndeki sınır ve anklav sorunlarının karmaşık tarihine ve günümüzdeki durumunu aydınlatmakta ve bu konuyu nedensellik çerçevesinde bütüncül bir yaklaşımla sistemli olarak çözümlemektedir.
Fergana Valley has been a region where various societies have lived together from past to present. These societies were divided into different artificial states after the national border demarcation process carried out by the Soviet Union. The borders of the states in question were drawn in a way that was not compatible with the structure of the region, without considering the problems that might arise in the future, and then the land changes made at the local level during the collective farm period made the borders even more complex. While regional borders, which were seen as internal borders during the Soviet Union, did not pose any problems between societies; with the collapse of the Soviet Union, they became international borders and caused conflicts. Although some of the border problems, especially between Uzbekistan and Kyrgyzstan, have been resolved today, the enclaves in the Fergana Valley continue to exist. The problems that enclaves have due to their nature can be prevented for a while by loosening visa applications. However, the tense relations between the state owing the enclave and the state in which the enclave is located make this situation temporary. Therefore, for a permanent solution, these enclaves must be replaced with lands of the same size and eliminated. This study clarifies the complex history and current situation of borders and enclave problems in the Fergana Valley and systematically analyzes this issue with a holistic approach in the framework of causality.