Chora Kilisesi (Kilise A)

Creative Commons License

Verim E.

Karabük-Eskipazar Paphlagonia Hadrianoupolis'i (2010-2014 Sezonları), Vedat Keleş,Ersin Çelikbaş,Alper Yılmaz, Editör, Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara, ss.89-152, 2021

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2021
  • Yayınevi: Bilgin Kültür Sanat Yayınları
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Sayfa Sayıları: ss.89-152
  • Editörler: Vedat Keleş,Ersin Çelikbaş,Alper Yılmaz, Editör
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Hadrianoupolis Antik Kentinde yer alan “Kilise A” yapısının tanıtıldığı bu çalışmanın amacı, yeni verilerle kilisenin tarihsel sürecine değinerek mimari ve süsleme özelliklerini değerlendirmektedir. Kilise A, günümüze kadar yapılan bazı bilimsel yayınlara konu olmuş, ancak Bizans sanatı ve mimarisi açısından yeterince değerlendirilmemiştir. Bu çalışma kapsamında, kilisenin plan tasarımı, mimari plastik parçaları, yapı malzemeleri, duvar tekniği, litürjik eserleri ve mozaik zemini değerlendirilecek, Bizans sanatı ve mimarisi içindeki yeri ve önemi ortaya konmaya çalışılacaktır. Kilise A, Paphlagonia Hadrianoupolis’i surlarının dışında, chora olarak adlandırılan bölgede inşa edilmiş olup kent doğu surlarının yaklaşık 1.3 km doğusunda yer almaktadır. Kentte kazısı yapılan en erken tarihli kilise olması nedeniyle bugüne kadar Hadrianoupolis Kilise A yapısı olarak adlandırılmış, bu çalışmada birtakım bulgular sonucunda yeni bir isim (Hadrianoupolis Chora Church) önerinde bulunulmuştur. Yapı, Erken Bizans Döneminde sıkça kullanılan üç nefli bazilikal planda inşa edilmiş olup doğusunda dışa taşkın yarım yuvarlak şekilli apsisi, batısında da dikdörtgen biçimli nartheksi yer almaktadır. Apsisin batısında dikdörtgen bir alanı kaplayan ve üç yönden templonla sonlanan bema bulunmaktadır. Kazı çalışmaları sonucunda, kilisenin tüm mekânlarının mozaikle bezenmiş bir zemine sahip olduğu tespit edilmiştir. Kazı çalışmalarından elde edilen bulguların yanı sıra mimari ve süsleme özelliklerinden yola çıkılarak kilisenin MS V.-VI. yüzyılda inşa edildiği sonucuna varılmıştır. 

In this study, the Early Byzantine Building of “Church A” from Hadrianoupolis, the ancient city in the town of Eskipazar (Karabuk province) is described with the purpose of addressing the historical process of the church with new data and evaluate its architectural and ornamental characteristics. Church A, has been the subject of some scientific puplications to present day. However, it hasn’t been adequately appreciated in terms of Byzantine art and architecture. Within the scope of this study, the plan design, architectural sculpture, building materials, wall masonsary, liturgical furniture and floor mosaic of the church will be evaluated, and its position and importance in Byzantine art and architecture will be discussed. The Church A was built outside the city walls of Paphlagonian Hadrianoupolis, in the area called chora, located approximately 1.3 km east of the city’s eastern walls. As it was the earliest church that was excavated, it was designated as Hadrianoupolis Church A and in this study, a new name (Hadrianoupolis Chora Church) has been proposed as a result of some findings. The church was built in a frequently used three-nave basilica plan with a half round shaped apsis, protruding to the east, and a rectangular narthex in its west. To the west of the apsis is a rectangular bema that is bordered by a plane templon on three sidesway. The excavations revealed that the floors of all places of the church were adorned with mosaics. In addition to the findings from excavations, it was concluded that church was built in the V.-VI. centuries based on its architectural and ornamental characteristics.