FARKLI İKLİM SINIFLANDIRMALARI İLE UŞAK İLİNİN KURAKLIK ANALİZİ
3RD INTERNATIONAL BLACK SEA MODERN SCIENTIFIC RESEARCH CONGRESS , Samsun, Türkiye, 23 - 24 Mart 2023, ss.515-529, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Samsun
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.515-529
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
İklim koşulları hem sosyal hem de ekonomik olarak hayatımızı etkileyen bir faktördür.
Günümüzde tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de iklim dalgalanmaları görülmekte ve
kuraklığa doğru bir eğilim gözlenmektedir. Gelecekteki bir kuraklık zamanını tahmin etmek
zor olsa da geriye dönük olarak kuraklık sıklığını gözlemlemek ve iklim tiplerinin
karakterizasyonunu belirlemek mümkündür. Klimatolojik çalışmalarda iklim tiplerini
belirlemek için iklim sınıflandırma sistemlerinden yararlanılmaktadır.
Uşak ili Türkiye’nin iç Batı Anadolu bölümünde yer almakta ve Türkiye yüzölçümünün
yaklaşık %0,7’sini kaplamaktadır. Uşak ilinde son yıllarda yağış miktarı azalırken
sıcaklıkların arttığı görülmektedir. Bu çalışmada, farklı iklim sınıflandırmaları ile Uşak ilinin
kuraklık eğiliminin tahmin edilmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda Standartlaştırılmış
Yağış İndeksi (SYİ), Ondalıklar İndeksi (Oİ) ve Thornthwaite İklim Sınıflandırma Sistemi
(TİSS) kullanılmış ve elde edilen veriler Eklenik Sapma (ES) grafikleri ile karşılaştırılmıştır.
Uşak ili, Ege ile İç Anadolu bölgeleri arasında geçiş iklimi özelliğine sahip olup, karasal
iklimin etkisi altındadır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü istatistiklerine göre, Uşak ilinde 1939-
2022 yılları arasında yıllık ortalama sıcaklık 12.5oC ve yıllık ortalama toplam yağış miktarı
557.6mm’dir. Bu süreçte yıllık en yüksek sıcaklık miktarı ise 40.2oC’dir. Thornthwaite su
bilançosu ile Uşak'ta toplam 528.47mm yağıştan, potansiyel evapotranspirasyon (PET)
736.27mm, gerçek evapotranspirasyon (GET) 445.66mm, su fazlası (SF) 174.06mm ve su
noksanı (SN) 290.61mm olarak belirlenmiştir.
84 yıllık dönemde SYİ yöntemine göre; 2 yıl "aşırı kurak" 4 yıl "çok kurak", 8 yıl "orta
kurak" ve 28 yıl "hafif kurak" dönemler gözlenirken, Oİ yönteminde her biri 17’şer yıl olmak
üzere toplam 34 yıl "normalin altı-normalin çok altı yağış" dönemleri gözlenmiştir. ES ile de
toplam 44 yıl "kurak dönem" belirlenmiştir. TİSS'de beş farklı indis tanımlanmıştır; yağış
etkinlik (Im), sıcaklık etkinlik (SEİ), kuraklık (Ia), nemlilik (Ih) ve sıcaklık rejim indisi (SRİ).
Uşak için bu değerler sırasıyla -0.04, 736.27, 39.47, 23.64 ve 55.39 olarak hesaplanmıştır.
Uşak ili iklim tipi "C1B'2s2b'3"; "Im:C1-yarı kurak-az nemli (-20-0)", "TE:B'2-2,derece
mezotermal (713-855)", "Ia:s2-yazın çok kuvvetli su noksanı (≥33.3)", "Ih:s2-kışın çok
kuvvetli su fazlası (≥20)" ve "SRİ:b'3-yarı-denizel (52-56.3)”.