Döngüsel Ekonomiye Geçişin Finansmanı: Avrupa Birliği

Şentürk S., AĞCAKAYA S.

Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, cilt.15, sa.3, ss.644-671, 2025 (TRDizin)

Özet

Al-yeniden kullan-yükselt-onar süreçlerine geçişi ifade eden döngüsel ekonomi; kaynak tüketimini en aza indirerek ürünlerin yaşam döngüsünü uzatmaktadır. Uluslarüstü bir yapı olan Avrupa Birliği’nde, yıllar itibarıyla Avrupa Yatırım Bankası’nın sunduğu fonlar 2014-2022 ile 2021-2027 yıllarını kapsayacak şekilde hazırlanan Horizon Europe, Life Programı ve Tek Pazar Programı temel finansman araçlarını oluşturmaktadır. Çalışmada, Avrupa Yatırım Bankası tarafından döngüsel ekonomiye geçiş için sağlanan sektörel krediler, endüstriyel rekabet gücünü artırmayı amaçlayan Horizon Europe Bütçesi, ekolojik faaliyetlere odaklanan Life Programı Bütçesi ve dünyanın en büyük pazarı olan Avrupa Tek Pazarı’nın Program Bütçesi incelenmiştir. Buna göre, belirtilen yıllara ayrılan toplam finansal kaynak 113.532 milyar Euro olarak belirlenmiştir. Türkçe literatürde, AB’nin belirlediği temel finansman araçlarını analiz eden bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma ile döngüsel ekonomiye geçişin finansmanına yönelik yapılacak olan diğer çalışmalara, başta AB özelinde olmak üzere referans sağlanması amaçlanmaktadır.
The circular economy, defined by the processes of take–reuse–upgrade–repair, minimizes resource use and extends product life cycles. Within the supranational structure of the European Union, the main financial instruments consist of funds provided by the European Investment Bank for the 2014–2022 period, and Horizon Europe, the LIFE Programme, and the Single Market Programme for the 2021–2027 period. This study examines sectoral loans provided by the European Investment Bank, the Horizon Europe budget aimed at industrial competitiveness, the LIFE Programme budget focusing on ecological activities, and the Single Market Programme budget supporting the world’s largest market. The total financial resources allocated for these periods amount to €113.532 billion. In Turkish literature, there is no study directly analyzing the EU’s main financial instruments for the circular economy. This study therefore provides a reference for future research on financing the circular economy, particularly in the EU context.