Maliye Araştırmaları -2


ÇİÇEK H. G. , DİKMEN S.

Cumhurbaşkanı'nın Kanunları Geri Gönderme Yetkisinin İstisnası: Bütçe Kanunu, "İpek S.", Editör, Ekin Yayınevi, Bursa, ss.377-397, 2018

  • Basım Tarihi: 2018
  • Yayın Evi: Ekin Yayınevi
  • Basıldığı Şehir: Bursa
  • Sayfa Sayısı: ss.377-397
  • Editörler: "İpek S.", Editör

Özet

Pek çok ülkede bütçe süreçlerine ilişkin işlemler en üstün hukuk kuralları olan anayasalarda yer almaktadır. Bu durumun temel nedeni bütçeye dair kararların alınmasında milletinin iradesine başvurulmasıdır. Bu iradenin en güçlü koruyucusu da anayasalardır. Türkiye’nin anayasacılık tarihinde bütçe kanunlarının, diğer yasalara göre bazı ayrılıklarının olması öngörülmüştür. Bunlardan biri bütçe yasalarının yasalaşma sürecindeki anayasal farklılıklardır. Bütçe kanununun özellikli ve özgün yapısı gereği gelişmiş ülkelerdeki uygulamalara benzer şekilde Türkiye’de de Cumhurbaşkanının bütçe kanununu yasama organına geri gönderme yetkisinin olmaması kuralı geleneksel bir anayasa prensibi haline getirilmiştir. Bu durum bütçe yasalarının yayımlanmasında istisnai bir hüküm olarak 1924, 1961 ve 1982 Anayasalarında yer bulmuştur. Cumhurbaşkanının bütçe kanunlarını TBMM’ye geri gönderememesinin tarihi, hukuki, siyasi ve sosyo-ekonomik gerekçeleri ile bu gerekçelerin oluşturduğu sonuçların değerlendirilmesi bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışmada yöntem olarak TBMM tutanaklarından yararlanılarak bütçe müzakereleri ile anayasaların ilgili maddelerinin gerekçelerinin değerlendirilmesi benimsenmiş, dönemin mali alanda yapılan çalışmaları başta olmak üzere literatürdeki görüşlere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bütçe Süreci, Bütçe Kanunu, Kanunların Cumhurbaşkanınca Yayımlanması, Anayasa. JEL Sınıflandırma Kodu: H60, H61

The budget process procedures in many countries have been arrived at a decision with the constitutions that are the supreme rule of law. The leading motive of such a decision is that it grounds to the fore-consent of the public who finance the budget related decisions or, in other words, to the national will. The ruling protector of this will is the constitutions. In Turkish constitutionalism history, it is provided that budget laws should have some privileges compared to other laws. One of these privileges is the constitutional differences in the enactment process of budget laws. Due to the featured and original structure of budget law, as in the case of developed countries, the principle that the President do not have the authority to send the budget law back to the legislative organ has been transformed into a traditional constitutional principle. This has taken place as an exceptional provision in the promulgation of budget laws in the 1924, 1961 and 1982 Constitutions. The historical, legal, political and socio-economic reasons of the non-authorisation of the President for sending the budget laws back to the Turkish Grand National Assembly (TGNA) and the results of these reasons constitute the main objective of the study. In the study, by utilising TGNA minutes, the assessment of budget discussions and the justifications of the related articles of the constitutions are adopted as a method, and in addition to the fiscal studies prepared in that period other studies in the literature are also examined. Keywords: Budget Process, Budget Law, Promulgation of the Laws by the President, Constitution. JEL Classification Codes: H60, H61