Akademik Karar Alma Süreçlerinde Temel Atıf Hatası

YIĞIT M., YIGIT A. G.

İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, cilt.10, sa.28, ss.733-753, 2025 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, Davranışsal İktisat literatüründe, bireylerin başkalarının davranışlarını değerlendirirken içsel; kendi davranışlarını değerlendirirken ise dışsal faktörlere ağırlık vermesi olarak tanımlanan ve bilişsel önyargılardan biri olan temel atıf hatasının akademik çevrelerde kendini gösterip göstermediğinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi, en az bir kez lisansüstü öğrenci danışmanlığı yürütmüş ya da yürütmekte olan 151 akademisyenden oluşmaktadır. Çalışmada katılımcılar, rasgele olarak kontrol ve deney gruplarına atanmış ve her bir gruba lisansüstü danışmanlıklar ile ilgili birer senaryo sunularak verilen soruların yanıtlanması talep edilmiştir. Çalışmadaki senaryolar, kontrol grubuna bir öğrencinin kendi danışmanıyla ilgili; deney grubuna ise akademisyenin kendi danışmanlığındaki öğrencinin şikâyetiyle ilgili olarak verilmiştir. Anketlerde sunulan senaryoların ardından sorulan sorular, senaryolardaki durumu açıklamak amacıyla içsel ve dışsal faktörlere odaklanan 5’er sorudan oluşmaktadır. Her iki gruba yöneltilen sorulara verilen cevaplar arasındaki farklar Ki-Kare testi ile incelenmiştir. Bulgular, akademisyenlerin, temel atıf hatasına düştüğünü; senaryodaki durumu açıklarken kendilerini ve başkalarını değerlendirdiklerinde farklı cevaplar verdiklerini ortaya koymuştur. Bu durum temel atıf hatasının profesyonel iş çevrelerinde de gözlemlenebileceğini göstermektedir.
This study aims to investigate whether the fundamental attribution error, defined as a cognitive bias within the Behavioral Economics literature, manifests itself within academic settings. The sample consists of 151 academics who have supervised graduate students at least once or are currently supervising them. Participants were randomly assigned to control and experimental groups, each presented with a scenario related to graduate supervision, followed by a set of questions to be answered. The scenarios in the study were presented to the control group as a case concerning a student’s own advisor, whereas for the experimental group, they involved a complaint made by a student under the supervision of the academic. The questions following the scenarios focused on internal and external factors explaining the situation, comprising five items for each factor. Differences in responses between the two groups were analyzed using the Chi-square test. The findings reveal that academics exhibit the fundamental attribution error, as evidenced by their differing responses when explaining the scenario from their own perspective versus that of others. This indicates that the fundamental attribution error can also be observed in professional environments.