Antik Dönemden Günümüze Isparta’da Demirci İşlikleri
Isparta’nın Dünü Bugünü Yarını III Sempoyumu, Isparta, Türkiye, 30 Ekim - 01 Kasım 2025, ss.225-226, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Isparta
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.225-226
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Seleukeia Sidera Antik Kenti’nin ismine eklenen ‘‘Sidera’’ epitheti Geç Roma İmparatorluk Dönemi’nde demir metalurjisinin önemini göstermektedir. Seleukeia Sidera Antik Kenti’nde yer alan Hisar Tepe’nin doğu yamacında 2016-2018 yılları arasında gerçekleştirilen çalışmalarda yoğun demir cüruflar ile karşılaşılmış ve jeofizik çalışmaları ile bu alanda atölye komplekslerine ait verilere ulaşılmıştır. Atölye alanlarında yer alan Demirci İşliği’nde gerçekleştirilen kazılarda; demir bıçak parçaları, amorf yarı mamul nal parçaları ve demir çivi parçaları bu atölyede farklı ürünlerin üretildiğine işaret etmektedir. Ayrıca işlik içerisinden ve çevresinden hayvan boynuzları da ele geçmiş olup bunların kesici aletlerde sap olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. Antik Dönem’deki bir Sıcak Demir Ustası’nı ve Demirci İşliği’ni anlamak amacıyla ve mekânsal analizler ile bir bütün olarak bilimsel çerçevede değerlendirmek için Somut Olmayan Kültürel Miras (SOKÜM) çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ustalardan öğrenilen teknikler ile gerçekleştirilen el sanatları, toplumların; kültürel özelliklerini, gelenek ve göreneklerini, yaşam tarzı ile sanat anlayışını tarih boyunca yansıtan birer SOKÜM unsurudur. El sanatları grubuna giren Sıcak Demirci zanaatı, modern teknolojiyle birlikte günümüzde tarihsel sürekliliğini kaybetmek üzeredir. SOKÜM çalışmaları ile Isparta’da Sıcak Demir İşliği bulunan iki Sıcak Demir Ustası kayıt altına alınmıştır. Görüşmelerde öğrenilen geleneksel yöntemler, alet yapım süreci, malzeme kullanımı ve dönüşüm Deneysel Arkeoloji ile desteklenerek bir bütünlük sağlanmıştır. Antik Demirci İşliği’nde ele geçen buluntular arasında yarı işlenmiş mamuller dikkat çekmektedir. Tamamlanan 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri kapsamında yarı mamul ürünler üzerinden takip edilebilen işlem ve usta izlerinin neler olduğu, söz konusu mamullerin günümüzde ne amaçla kullanıldığı Antik Dönem bulguları ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Bu bildirinin konusunu Isparta özelinde yok olmaya yüz tutmuş geleneksel yöntemler ile el sanatlarını sürdüren iki Sıcak Demir Ustası ve işliği ile Seleukeia Sidera Antik Kenti’nde yer alan ve üretim süreçlerine dair özgün tarihi açıdan eşsiz veriler elde edilen; mimarisi, ocakları ve buluntuları ile birlikte koruna gelmiş Anadolu’da başka örneği bulunmayan Demirci İşliği oluşturacaktır. Anahtar Kelimeler: Sıcak Demir İşleme, Seleuekia Sidera, Pisidia, Demircilik