Öğretmen Adaylarının Okullardaki Dezavantajlı Öğrencilerin Eğitsel ve Psikososyal İhtiyaçlarının Karşılanmasına İlişkin Görüşleri

Kara E.

23. Uluslararası Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi, İstanbul, Türkiye, 13 - 15 Haziran 2022, ss.103-119, (Tam Metin Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
Basıldığı Şehir: İstanbul
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.103-119
Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Çocuklar içinde yaşadıkları toplumun geleceğidirler. Bu nedenle fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal açılardan sağlıklı ve toplumla uyumlu bir şekilde yaşamaları gerekmektedir. Ancak bazı gruplar toplum içinde yetersiz koşullarda yaşamakta ve bu yetersizliklerle baş etmek zorunda kalmaktadır. Bu gruplar dezavantajlı gruplar olarak tanımlanabilir. Dezavantajlı grupta yer alan çocukların toplumla uyum içinde yaşayabilmeleri hem eğitsel hem de psikososyal ihtiyaçlarının dikkate alınması açısından öğretmen adaylarının farkındalığı önemlidir. Bu araştırmanın amacı öğretmen adaylarının okullarda dezavantajlı öğrencilerin en fazla yaşadıkları problem alanları, eğitim öğretimden faydalanma düzeyleri, psikososyal ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik yapılan rehberlik çalışmaları hakkındaki görüşlerinin nitel araştırma yöntemi ile incelenmesidir. Bu bağlamda araştırmada, “Gözlemlerinize göre staj okulunuzdaki dezavantajlı öğrencilerin en fazla sorun yaşadıkları problem alanı nedir?”, “Dezavantajlı grupta yer alan öğrencilerin eğitim-öğretimden yeterli düzeyde faydalanmaları hakkındaki görüşleriniz nelerdir?”, “Dezavantajlı grupta yer alan öğrencilerin psikososyal ihtiyaçları hakkındaki görüşleriniz nelerdir?”, “Bu ihtiyaçların karşılanmasına yönelik okulunuzda yapılan rehberlik çalışmaları hakkındaki görüşleriniz nelerdir?” ve “Siz bir öğretmen olarak öğrencilerin bu ihtiyaçlarını gidermeye yönelik ne gibi çalışmalar yapardınız?” sorularına yanıt aranmıştır. Araştırmanın katılımcılarını bir devlet üniversitesinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olan 4. Sınıflardan 7 kadın, 3 erkek 10 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak, görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmen adayları dezavantajlı gruplar olarak okullarda çoğunlukla yabancı uyruklu öğrencilerin, özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin ve sosyo ekonomik düzeyi düşük olan öğrencilerin olduğunu belirtmişlerdir. Bu öğrencilerin iletişim ve davranış problemleri, akademik başarısızlıkları ve ön yargı ile ilgili konularda problem yaşadıklarını bununla birlikte çoğunluğunun eğitim öğretimden faydalanamadıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca dezavantajlı grupların genelde sosyal becerilerde eksik olduklarını ve psikososyal ihtiyaçlarının karşılanması konusunda okulda yapılan çalışmaların yetersiz olduğunu ifade etmişlerdir. Okulda bu gruplara yönelik rehberlik çalışmaları hakkında ise katılımcıların çoğu herhangi bir çalışma yapıldığını gözlemlemediklerini belirtmiş, diğer taraftan bazı katılımcılar da bireysel görüşmeler ve grup rehberliği çalışmaların yeterli düzeyde yapıldığını ifade etmişlerdir. Okulda bu gruba yönelik olarak özellikle iletişim becerilerinin geliştirilmesi, bireysel çalışmalar ve aile görüşmelerine daha çok ihtiyaç olduğu katılımcılar tarafından belirtilmiştir. Araştırmanın sonuçları dezavantajlı grupların yalnız eğitim ihtiyaçlarını değil psikososyal ihtiyaçlarını da ortaya koyması, bu konuda yapılan ya da yapılması gereken rehberlik çalışmaları ile ilgili öğretmen adaylarının farkındalığını arttırması açısından önem taşımaktadır.