CROSS MOTIFS ON FLOOR MOSAICS OF CHURCHES IN HADRIANOPOLIS


Creative Commons License

Verim E., Çelikbaş E.

6. Uluslararası Türkiye Mozaik Korpusu Mudanya Sempozyumu, Bursa, Turkey, 12 - 15 May 2022, pp.95-96

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Bursa
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.95-96
  • Süleyman Demirel University Affiliated: Yes

Abstract

Three churches were discovered during the excavations carried out up to now in the

Hadrianopolis. These churches dated to the Early Byzantine Period are called Hadrianopolis

Chora Church, Four Rivers Church and Northwest Necropolis Church. One of the most

important features that add value to the churches is that their floors are decorated with mosaics

reflecting the ornamental character of the Early Byzantine Period. In the floor mosaics of the

three churches mentioned above, small-sized cross motifs, which are not obvious at first glance,

are embroidered in or around the geometric patterns in the inscriptions. Some of these are made

in the form of floral motifs, while others are formed from a combination of small square or

rectangular shapes. The fact that the cross motifs on the floor are not distinct may be related to

the Thedosius Novella dated 427. Despite the prohibition of making cross motifs on the floor

in Theodosius Novella and Justinian Codex, the use of cross motifs hidden among different

decorations in Hadrianopolis mosaics can be explained by the fact that the mosaic artists of the

period could not help but making cross motifs. In this study, the formal features and typology

of the hidden cross motifs in Hadrianopolis floor mosaics are addressed. The detailed

explanation and introduction of the cross motifs, which also helps with the problem of dating

the churches, can contribute to the Byzantine mosaic art as well as to the archeology of the

region.

Hadrianopolis Antik Kenti’nde geçmişten günümüze kadar yapılan kazı çalışmalarıyla üç kilise

ortaya çıkarılmıştır. Erken Bizans Dönemi’ne tarihlenen bu kiliseler; Hadrianopolis Chora

Kilisesi, Hadrianopolis Dört Nehir Kilisesi ve Hadrianopolis Kuzeybatı Nekropol Kilisesi

olarak adlandırılmaktadır. Kiliselere değer katan en önemli özelliklerinden biri, zeminlerinin

Erken Bizans Dönemi süsleme karakterini yansıtan mozaiklerle bezenmiş olmalarıdır.

Yukarıda adı geçen üç kilisenin zemin mozaiklerinde; yazıtlarda, geometrik desenlerin içi veya

çevresinde, ilk bakıldığında pek belli olmayan küçük boyutlu haç motifleri işlenmiştir.

Bunlardan bazıları bitkisel motif şeklinde yapılmış, bazıları ise küçük kare veya dikdörtgen

şekillerin birleşimden oluşturulmuştur. Zeminde yer alan haç motiflerinin belirgin olmaması,

427 tarihli Thedosius Novella’sıyla ilgili olmalıdır. Theodosius Novella’sı ve Iustinianus

Codex’inde, zeminde haç motifi yapımının yasaklanmasına rağmen, Hadrianopolis

mozaiklerinde, farklı dekorlar arasına saklanmış haç motifleri yapılması, dönemin mozaik

sanatçılarının haç motifi yapmaktan kendini alı koyamadıklarıyla açıklanabilir. Bu çalışmada,

Hadrianopolis zemin mozaiklerindeki gizli haç motiflerinin biçimsel özellikleri ve tipolojisi ele

alınmıştır. Kiliselerin tarihlendirme sorunsalına da yardımcı olan haç motiflerinin detaylı

açıklanması ve tanıtılması, bölge arkeolojine olduğu gibi Bizans mozaik sanatına da katkı

sunabilir.