YEŞİL ALANLARA ERİŞİLEBİLİRLİĞİN UZAKTAN ALGILAMA YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ: ISPARTA ÖRNEĞİ

Creative Commons License

Çetinkaya S.

8th INTERNATIONAL CONGRESS OF EURASIAN SOCIAL SCIENCES (8. ULUSLARARASI AVRASYA SOSYAL BİLİMLER KONGRESİ), Muğla, Türkiye, 25 - 28 Nisan 2024, ss.7-17, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Muğla
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.7-17
  • Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

21. yüzyılın kentlerinde artan nüfus yoğunluğu beraberinde yoğun yapılaşmayı da getirmiştir. Bu yoğunluk kent ekosistemlerinin bir parçası olan yeşil alanlar üzerinde daralma yönünde baskı yapmaktadır. Bununla birlikte alansal olarak azalma eğilimi gösteren yeşil alanların erişilebilirliği ve kişi başına düşen yeşil alan miktarının ne olması gerektiği tartışma konusu haline gelmiştir. Araştırmanın çıkış noktası şehirsel yaşanabilirliğin bir parçası olan yeşil alanlara erişilebilirlik olmasıdır. Kentsel alanlarda erişilebilirliğin sağlanması kent sakinlerinin yolda geçirdikleri zamanın kısalması ve karşılaştıkları durumlar karşısında geliştirebilecekleri stres üzerinde olumlu etkilere sahiptir. Kent ortamlarındaki yeşil alanlara erişilebilirliğin sağlanmasıyla beraber kişilerin kentteki günlük rutinden uzaklaşıp kısa süreli dinlenebilecekleri yerler olan yeşil alanlara kısa sürede ulaşmaları önemlidir. Bununla birlikte yeşil alan olarak değerlendirilen pek çok kentsel unsur bulunmaktadır. Bunlardan bazıları parklar, bahçeler, mezarlıklar, mesire alanları, refüjlerdeki ve yol kenarlarındaki peyzaj çalışmalarıyla yeşillendirilmiş alanlardır. Buna karşın insanların dinlenme amacıyla vakit geçirdiği kamusal alanlardan biri olan parkların kent ortamlarındaki mevcudiyeti ve erişilebilir olması önemlidir. Bahsi geçen nedenlerden dolayı Isparta örneği üzerinden yeşil alanların erişilebilirliğinin uzaktan değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma için öncelikle literatür taraması ve değerlendirmesi metodu uygulanıp, ardından araştırma sahasıyla ilgili sayısal verilerin, uydu görüntülerinin ArcGIS 10.8 programı yardımıyla işlenmesi sonucunda oluşturulan haritalarla araştırma bulgularının desteklenmesi sağlanmıştır. Buna göre Isparta’nın kentsel mahallelerinden bir olan Hızırbey Mahallesi, Doğancı Mahallesi ile Kepeci ve Keçeci mahallelerinin yeşil alana erişilebilirliğinin daha yakın kaldığı, Yayla, Pirimehmet ve Sanayi mahallelerinin ise nispeten yeşil alanlara erişilebilirlik konusunda uzak kaldığı gözlemlenmiştir. Doğancı ve Hızırbey’in yeşil alanlara yakın olmasındaki en büyük etken mahallelerde yer alan mezarlıkların mevcut olmasındandır. Sonuç olarak yeşil alan olarak nitelendirilen tüm unsurlarıyla değerlendirildiğinde Isparta kentinde yeşil alanlara erişilebilirlikte sorun görülmemekle birlikte bu unsurları parklarla sınırlandırıldığında her mahallede yeşil alanlara erişmede kısıtlayıcı unsurlar gözlemlenmiştir. Bunlardan birisi çevre yoludur. Özellikle Antalya, Konya, İzmir ve Ankara için kullanılan çevre yolları şehrin içinden geçmekte ve şehir sakinlerini yaya olarak yeşil alanlara erişmede sınırlandırmaktadır. Diğeri ise yeşil alanların bir kısmının hizmet veren bazı kamu kurumlarının tasarrufuna bırakılmasıdır. Örneğin; askeri alanlar, hastane ve okul bahçelerinde bulunan yeşil alanlar bu kurumlardan bazılarıdır. Yeşil alanların erişilebilir olması ancak kent sakinlerinin tamamını kapsayacak şekilde tasarlanması ve buna uygun çoğaltılmasıyla mümkün olabilir. Bu araştırmanın hem saha çalışmalarına hem de literatüre katkı sunması beklenmektedir.

The increasing population density in the cities of the 21st century has also brought with it intensive construction. This density puts pressure on the green areas, which are part of urban ecosystems, in the direction of contraction. However, the accessibility of green areas, which tend to decrease in spatial terms, and what the amount of green space per capita should be, have become a topic of discussion. The starting point of the research is the accessibility to green areas, which is part of urban livability. Ensuring accessibility in urban areas has a positive effect on shortening the time spent by city residents on the road and the stress they can develop in the face of the situations they face. With the provision of accessibility to green areas in urban environments, it is important for people to get to green areas in a short time, which are places where they can get away from the daily routine in the city and rest for a short time. However, there are many urban elements that are considered as green areas. Some of these are parks, gardens, cemeteries, promenade areas, areas greened with landscaping works at refuges and roadsides. On the other hand, it is important that parks, which are one of the public spaces where people spend time for recreation, are available and accessible in urban environments. For the reasons mentioned above, it is aimed to remotely evaluate the accessibility of green areas through the Isparta sample. Firstly, the literature review and evaluation method was applied for the research, and then the numerical data related to the research area were processed with the help of ArcGIS 10.8 program to support the research findings with maps created as a result of processing satellite images. Accordingly, it has been observed that the accessibility of Hızırbey Neighborhood, Dogancı Neighborhood, Kepeci and Kececi neighborhoods, which are one of the urban neighborhoods of Isparta, to green areas remains closer, while Yayla, Pirimehmet and Industrial neighborhoods remain relatively far away in terms of accessibility to green areas. The biggest factor in the proximity of Dogancı and Hızırbey to green areas is the presence of cemeteries located in the neighborhoods. As a result, when evaluated with all the elements that qualify as green areas, there are no problems in accessibility to green areas in the city of Isparta, but when these elements are limited to parks, restrictive elements have been observed in accessing green areas in every neighborhood. One of them is the ring road. Especially the ring roads used for Antalya, Konya, Izmir and Ankara pass through the city and restrict city residents from accessing green areas on foot. The other is that some of the green areas are left to the savings of some public institutions providing services. For example; military areas, green areas in hospital and school gardens are some of these institutions. It can only be possible for green areas to be accessible if they are designed to cover all of the city's residents and reproduced accordingly. It is expected that this research will contribute to both field studies and literature.