Dijitalleşme Sürecinde Değişen Ebeveynlik Rolleri Üzerine Bir Çalışma

Creative Commons License

UYSAL M. T.

Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.28, sa.2, ss.410-424, 2026 (TRDizin)

Özet

Dijitalleşme sürecinde ebeveynlerin çocuk yetiştirme tarzları, onlarla iletişim şekilleri ve ebeveynlik rolleri değişime ve dönüşüme uğramaktadır. Teknolojinin+ gelişimi ile birlikte dijital teknoloji araçlarının yaygınlaşması, anne ve babaların çocuk yetiştirme tarzlarını yeniden şekillendirmektedir. Özellikle de çocukların erken yaşlardan itibaren dijital medya ile temas etmeye başlaması ebeveynlerin kendi anne ve babalarından farklı ebeveynlik rollerini yerine getirmelerine neden olmaktadır. Bu süreçte ebeveynler bir yandan çocuklarının dijital dünyaya katılımını desteklerken diğer yandan onları bu dünyadaki tehlikelere ya da risklere karşı korumaya çalışmaktadırlar. Buna göre bu çalışma dijitalleşme sürecinin ebeveynlik rollerinde meydana getirdiği değişimi ve dönüşümü anlamayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak 7 kadın ve 7 erkek olmak üzere toplam 14 ebeveyn katılımcı ile gerçekleştirilen çalışmada, katılımcılara amaçlı ve kartopu örnekleme yöntemleri ile ulaşılmış, çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formuna dayalı derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada dijitalleşmenin ebeveynlik üzerindeki etkisi ve ebeveynlerin dijitalleşmeye yönelik tutumları konuları ele alınmış, katılımcıların çocuklarının dijital teknoloji kullanımında kendilerinin nasıl bir rolü olduğuna yönelik anlamlandırmaları üzerinden yorumlar yapılmaya çalışılmıştır. Çalışma sonucunda, dijitalleşme sürecinde ebeveyn katılımcıların kendi anne ve babalarından farklı ebeveynlik rolü sergiledikleri, özellikle dijital teknoloji kullanımında çocuklarına karşı hem koruyucu hem de yönlendirici rolleri yerine getirdikleri çocuklarının dijital araçları kullanımında daha çok kontrol edici ve sınırlayıcı davranışları sergiledikleri belirlenmiştir.
In the process of digitalization, parents' parenting styles, communication methods, and parental roles are undergoing change. The development of technology and the widespread use of digital technology tools are reshaping parents' parenting styles. In particular, children's exposure to digital media from early age is causing parents to fulfill parenting roles that are different from those of their own parents. In this process, parents both support their children's participation in the digital world and try to protect them from the dangers or risks in this world. Accordingly, the study aims to understand the change and transformation in parenting roles brought about by the digitalization process. Using qualitative research methods, the study was conducted with 14 parent participants, 7 women and 7 men. Participants were reached through purposive and snowball sampling methods, and the study data was collected using an in-depth interview technique based on a semi-structured interview form. The study addressed the impact of digitalization on parenting and parents' attitudes toward digitalization, offering interpretations based on participants' perceptions of their role in their children's use of digital technology. The study found that participants exhibited a different parenting role from their own parents during the digitalization process, acting protectively and guiding their children in the use of digital technology, while exhibiting controlling and restrictive behaviors regarding their children's use of digital tools.