Rus Kazaklarında İnanç, Gelenek ve Görenekler


Creative Commons License

Türker Ö.

2020 Yılı Bilge Tonyukuk Yılı Anısına 3. Uluslararası Türk Dünyası Eğitim Bilimleri ve Sosyal Bilimler Kongresi, Ankara, Türkiye, 12 - 14 Kasım 2020, cilt.4, ss.75-86

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Cilt numarası: 4
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.75-86

Özet

Rus İmparatorluğu'nun XVIII. asırdan itibaren Karadeniz'in kuzeyine ve Kafkasya'ya doğru başlatmış olduğu yayılım siyasetinde sınır kasabalarında iskân edilen Ortodoks Rus Kazaklarının önemli bir işlevi bulunmaktaydı. Aslında çoğunluğu feodal baskılardan kaçan ve bozkır bölgelerinde başıboş hâlde gezinen kaçaklardan meydana gelen, bu nedenle de kendilerine “özgür insanlar” denilen Kazakların bitmek tükenmek bilmeyen enerjisi, artık imparatorluk yararına olacak şekilde Güney Rusya'nın pek de tekin olmayan sınır bölgelerini korumak için kullanılacaktı. Onların kimlikleri bile çok su götüren bir meseleydi. Zira gelenek ve kültürlerinde bozkır yaşamının derin tesiri bulunaktaydı. Başlarındaki liderleri Türkçe (Tatarca) bir unvan olan Ataman (Hetmen) adını taşımaktaydı ve Kazak erkekleri tarafından seçim usulüyle iş başına gelmekteydi. Kazaklar zamanla Rus ırkının ve dilinin baskın karakteri altında bağlı bulundukları imparatorluğun içinde birer yapı taşı haline geldiler. Ancak bazen bir türlü dizginleyemedikleri özgür ruhları yüzünden efendileri Ruslara zor zamanlar yaşattıkları isyanlar da vuku bulmaktaydı. Birçoğu papaz derecesinde Ortodoksluk inancına bağlıydı. Bu nedenle sınırda Türklere ve Polonyalılara karşı yapmış oldukları saldırıları bir ibadetmişçesine tatbik etmekteydiler. Kendi hukuk sistemleri ve suçlulara uyguladıkları cezalar bulunmaktaydı. Rus Kazaklarının inanç, gelenek ve göreneklerinin tam manasıyla anlaşılması için öncelikli olarak bozkır yaşamının insanların kimlik inşasındaki muazzam tesirine odaklanmak, daha sonrasında ise çevresel etkilerin beraberinde getirmiş olduğu kültürel geçişkenliklerin ne dereceye kadar bu insanların inanç dünyasına tesir ettiğini açıklamak gerekmektedir.