İşyerinde Nöroçeşitlilik: Farklı Zihinlerin Gücü

Özkul R. F., Kaplan N., Ertek M. Y., Özdemir S.

Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sa.40, ss.410-439, 2025 (TRDizin)

Özet

İşyerleri, farklı düşünce yapıları, karakterler ve çalışma tarzlarına sahip bireylerin bir arada bulunduğu ortamlardır. Ancak bu farklılık/çeşitlilik, iş dünyasında bir sorun olarak değil, özgünlük ve zenginlik kaynağı olarak değerlendirilmelidir. Nitekim nöroçeşitli bireyler de otizm, disleksi ve dikkat eksikliği gibi nörolojik farklılıklara sahip olmalarıyla öne çıkmaktadır. Dolayısıyla bu farklılıklar, bir bozukluk olarak değil, insan doğasının zengin ve doğal parçası olarak değerlendirilmelidir. Doğru politikalar ve kapsayıcı bakış açılarıyla desteklendiklerinde ise nöroçeşitli bireyler iş dünyasında yenilikçilik ve rekabet avantajı sağlayabilecek önemli birer fırsat kaynağı olabilirler. Bu doğrultuda çalışma, Türkiye’de nöroçeşitlilik kavramına yönelik atılan ilk akademik adımlardan biri olarak, nöroçeşitli bireylerin iş gücüne katkılarını vurgulamayı amaçlamaktadır. Çalışmada nöroçeşitlilik kavramının tanımı, kapsamı, kuramsal temelleri, akademik literatürdeki yeri ve iş dünyasındaki rolü ayrıntılı olarak incelenmiş ve nöroçeşitli bireylerin insan kaynakları uygulamaları bağlamında nasıl değerlendirilebileceği ele alınmıştır. Nöroçeşitli bireylerin iş yerlerinde bir “maliyet” unsuru olarak değil, “zenginlik” ve “çeşitlilik” kaynağı olarak görülmesi gerektiğine dikkat çekilmiştir. Bunlarla birlikte nöroçeşitli bireylerin iş dünyasında daha görünür hale getirilmesi ve kapsayıcı politikaların hayata geçirilmesinin, bireysel ve örgütsel anlamda önemli kazanımlar sağlayacağı vurgulanmıştır.