Kazakların Mutfak Kültürü
Gıda Bilimi ve Gastronomi-I, Dr. Öğr. Üyesi Fatma Hayıt, Editör, İksad Yayınevi, Ankara, ss.3-29, 2023
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Mesleki Kitap
- Basım Tarihi: 2023
- Yayınevi: İksad Yayınevi
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Sayfa Sayıları: ss.3-29
- Editörler: Dr. Öğr. Üyesi Fatma Hayıt, Editör
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Birleşmiş Milletler tarafından resmi olarak tanınan ülke sayısı en son
verilere göre 208’dir (Anonim, 2023). Bu ülkelerde yaşayan toplumların her
birisinin kendine has kültürü, gelenek ve görenekleri vardır. Bunlar, bir ulusu
diğer uluslardan ve milletlerden ayıran, insanların kültür düzeylerindeki
farklılıkların tüm işaretlerinin açıkça görülebileceği manevi zenginliklerdir ve
halk kültürünün en önemli bileşenleridir. Gelenek ve görenekler bir topluma
atalarından kalmış miras oldukları için saygın tutulan, nesilden nesile aktarılan,
bilgiler, inançlar, kültürel kalıntılar ve davranışlardır (Koç, 2019). Gelenekler
ve desturlar sonsuza kadar değişmez değillerdir. Zamanla diğer kültürler ile
etkileşime girerek ve ülkenin ekonomisine eşlik ederek gelişirler (Nurymkhan
vd., 2015).
Geleneklerin ortak işlevi, insanlar arasındaki gelişen ve değişen istikrarı
düzene sokmaktır. İstikrar olmadan gelişme olmayacaktır. Her yeni nesil
geçmiş yüzyılların mirasından etkilenmeye ve atalarından o mirası kabul
etmeye hazırdır. Ünlü Fransız sosyolog E. Durkheim, "Gelenek, insanların
kendilerini toplumda hazır bulduğu, düzenlerini harekete geçirdiği bir
mekanizmadır. Gelenek kabilelerin birliğini korumaya yardımcı olacak
koruyucu bir araçtır" demiştir (Temerbayeva, 2019).
Kazaklar tarih boyunca XVI yüzyılın başlarında millet olarak
kurulmasından bu yana- Türkçe konuşan kabileler temelinde ve Kazakistan'ın
devlet olarak oluşumuna kadar, esasen göçebe bir halk olmuştur. Kazak
yemeklerinin gelişimi de onların yaşam koşullarına uygun şekilde, yani sürekli
göçebe koşullarda, uzun süre raf ömrünü koruyabilecek ve aynı zamanda
lezzetli olacak şekilde yapılmıştır ve yarı mamul ürünlerin geliştirilmesi
yönünde ilerlemiştir. Bu nedenle Kazaklarda uzun süre raf ömrünü
koruyabilecek tütsülenmiş, tuzlu füme ve tütsülenmiş yarı pişmiş ürünler ortaya
çıkmıştır ve zaman içerisinde bu ürünler geliştirilmiştir.
Kazakistan yüzölçümü olarak dünyanın dokuzuncu en büyük ülkesidir.
Kazak halkı kültürel kimlik, ulusal fikir, zihniyet, ulusal ruh ve karakter gibi
kavramlarla ayırt edilir. Kuşkusuz halkın yemek pişirme becerileri ve özel
pişirme teknikleri onları diğer ülke haklarından ayıran başlıca özellikleridir
(Kozybayev, 2010). Her toplumun tarihi ve kendine özgü bir yemek kültürü
vardır. Türk halkları tarih sahnesine çıktıkları andan itibaren yemek kültürüne
çok önem vermişlerdir. Bundan dolayı her topluluk yemek kültürünü kendi kültürel yaşamları içerisinde yaşam koşullarına göre birtakım alışkanlıklarla
şekillendirmiştir ve bu şekillendirmeler sonucunda yemek kültürleri
çeşitlenmiş, zenginleşmiş ve gelişmiştir (Çetin, 2006).
Bu bölümde Kazak halkının misafirperverliği, tarihsel süreçte yemek
kültürleri, yemek ile ilgili ritüelleri ve inançları ile geleneksel Kazak mutfağına
ait yemekler hakkında bilgi verilmiştir