Deprem Hasarında Etkili Olan Kriterlerin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi
Türk deprem araştırma dergisi (Online), cilt.7, sa.2, ss.244-252, 2025 (Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 7 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2025
- Doi Numarası: 10.46464/tdad.1626422
- Dergi Adı: Türk deprem araştırma dergisi (Online)
- Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.244-252
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Büyük ölçekli depremler yerleşim alanlarında hasara neden olurlar. Deprem üreten aktif faylara yakın yerleşim alanları, birçok kritere bağlı olarak hasar görmekte ve depremler afete dönüşmektedir. Faya yakınlık ve zemin özellikleri gibi kriterler, depremleri afete dönüştüren unsurlardır. Bu çalışma, bu kriterleri Analitik Hiyerarşi Proses (AHP) yöntemiyle değerlendirerek risk yönetimine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Hasara neden olan bu kriterler, 17 alt kriter şeklinde, joeyapısal ve sosyal olarak iki ana kriter altında ele alınmıştır. Bu alt kriterler kendi içlerinde AHP yöntemi ile karşılaştırılmıştır. Jeoyapısal ana kriterde depremin tahribatında anahtar alt kriterler olarak, en yüksek yer ivmesi ve hızı, zemin cinsi ve faya yakınlık olarak belirlenmiştir. Sosyal ana kriterde ise en önemli nüfus yoğunluğudur. Elde edilen en etkili kriterler koordinatlar ve riskli noktalar şeklinde belirlenmiştir.
Large-scale earthquakes cause damage in residential areas close to active faults and can turn into disasters depending on many criteria. Criteria such as proximity to the fault and ground properties are the elements that turn earthquakes into disasters. This study aims to contribute to risk management by evaluating these criteria with the Analytical Hierarchy Process (AHP) method. These criteria that cause damage are addressed under two main criteria as geostructural and social in the form of 17 sub criteria. These sub criteria are compared among themselves with the AHP method. In the geostructural main criterion, the key sub criteria in the damage of the earthquake are determined as the highest ground acceleration and speed, ground type and proximity to the fault. In the social main criterion, the most important is population density. The most effective criteria obtained are determined as coordinates and risky points.