Women And Pottery From Prehistory To The Present Day
1. INTERNATIONAL ROME SCIENTIFIC RESEARCH AND INNOVATION CONGRESS , Rome, İtalya, 27 - 28 Haziran 2026, ss.192-201, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Rome
- Basıldığı Ülke: İtalya
- Sayfa Sayıları: ss.192-201
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
ÖZET Çömlekçilik, yazısız zamanların dili olarak kabul gören önemli bir aktarım ve veri kaynağıdır. “Çanak Çömlek” olarak nitelendirilen bu zanaatın piroteknoloji ile üretimini esas aldığımızda başlangıcı, yaklaşık 9000 yıl öncesine Neolitik Döneme gitmektedir. Bu çalışma, çömlekçiliğin sadece bir kullanım nesnesi üretimi değil, hammadde ayrıştırılması ve maddenin kimyasal yapısının piroteknoloji ile değiştirilmesini içeren insanlık tarihinin ilk endüstriyel üretim organizasyonu olduğu hipotezi üzerine kurgulanmıştır. Geleneksel arkeoloji literatürü uzmanlaşmayı Tunç Çağı’ndaki eril atölyeleşme ile özdeşleştirse de, ilk teknolojik devrimin Neolitik ev ekonomisi içerisinde kadınlar tarafından başlatıldığı hipotezi, kuramsal ve etnoarkeolojik verilerle desteklenmektedir. Kadınların avcı-toplayıcı evreden gelen habitat bilgisi, kili geçirimsiz kaplara dönüştüren bu ilk "kadın teknolojisinin" temellerini atmıştır. Cathy Lynne Costin ve Gordon Childe’ın kuramsal çerçeveleri ışığında, uzmanlaşmış üretimin mutlaka hane dışı kamusal alanlarda başlamadığı; aksine "hane içi sanayi" (household industry) modeliyle kadınların, hane ihtiyacını aşan artı ürünü sosyal ağlara dâhil etmesiyle tarihin ilk uzmanlaşmış iş gücünü oluşturduğu vurgulanmaktadır. Bu kapsamda, Anadolu’nun seramik coğrafyasında (Gökeyüp, Sorkun, Uslu, Dölek vb.) binlerce yıldır korunan kadim üretim teknikleri, süreçsel arkeoloji perspektifinden analiz edilmektedir. Özellikle çömlekçi çarkının atası sayılan ilkel "dönek" (tournette) düzenekleri üzerindeki üretim, teknolojik evrimin sürekliliğinin bir aşaması olarak görülebilir. Sonuç olarak; Tunç Çağında hızlı çarkla ile başlayan eril profesyonelleşme ve teknolojik dışlanmaya rağmen, çömlekçiliğin kadın karakterinin yaşayan bir realite olarak günümüze ulaştığı ve ilk endüstriyel devrimin o "dişil" çekirdeği, Anadolu’nun kültürel belleğinde kesintisiz bir biçimde varlığını sürdürmektedir. Anahtar Kelimeler: Çömlekçilik, İlk Endüstriyel Üretim, Kadın, Kültürel Bellek, Anadolu Etnoarkeolojisi. 192