ENDÜSTRİYEL ENERJİ VERİMLİLİĞİ TEKNİKLERİNİN COPRAS TABANLI ÇOK KRİTERLİ ANALİZİ: TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ÖRNEĞİ

Demirel Y. E., SİMSEK E., Ozturk P. H., Ozturk E., Kitis M.

Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, cilt.14, sa.1, ss.214-235, 2026 (TRDizin)

Özet

Endüstriyel temiz üretim uygulamalarında karşılaşılan temel sorunlardan biri, işletmeler için en uygun tekniğin belirlenmesidir. Bu çalışma, entegre bir tekstil işletmesinde enerji verimliliği tekniklerinin seçimine yönelik yeni bir yaklaşım sunmakta ve karar verme aracı olarak “Karmaşık Oransal Değerlendirme (COPRAS)” yöntemini kullanmaktadır. Çalışmanın yürütüldüğü tesis; eski ve yeni tekstil teknolojilerini bir arada barındırması, büyük ölçekli bir baskı ünitesine sahip olması ve Avrupa’nın önemli ev tekstili üreticilerinden biri olması nedeniyle seçilmiştir. İşletmede ayrıntılı enerji verimliliği etütleri gerçekleştirilmiş, elde edilen bulgular doğrultusunda “mevcut en iyi teknikler (MET/BAT)” kapsamında kapsamlı bir iyileştirme listesi oluşturulmuştur. COPRAS değerlendirmesi sonucunda yedi tekniğin öncelikli olduğu belirlenmiştir: ramözlerde kumaş neminin izlenmesi ve hız optimizasyonu, ramözlerde devridaim havası kontrolü, terbiye proseslerinin optimizasyonu, klima ve nemlendirme sisteminin iyileştirilmesi, iç aydınlatma optimizasyonu, enerji izleme sisteminin kurulması ve boru/vana/tank izolasyonu. Bu tekniklerin uygulanmasıyla elektrik, buhar, doğal gaz ve hava emisyonlarında sırasıyla %2,2–3,5, %0,5–1,5, %6,3–13,5 ve %8–16,5 azalma potansiyeli hesaplanmıştır. Ayrıca tüm tekniklerin geri ödeme süresi 40 ayın altında bulunmuştur. Sonuç olarak COPRAS modeli, tekstil sektöründe uygun enerji verimliliği tekniklerinin belirlenmesinde etkili bir yol haritası sunmaktadır.
One of the main challenges in industrial cleaner production practices is determining the most appropriate technique for a facility. This study presents a new approach for selecting energy efficiency techniques in an integrated textile plant and employs the “Complex Proportional Assessment (COPRAS)” method as a decision-making tool. The facility was selected because it incorporates both old and modern textile technologies, includes a large-scale printing unit, and is one of Europe’s prominent home textile manufacturers. Detailed energy efficiency audits were carried out in the plant, and based on the findings, a comprehensive improvement list was prepared within the scope of “Best Available Techniques (BAT)”. The COPRAS evaluation identified seven priority techniques: monitoring fabric moisture and optimizing speed in stenters, controlling stenter recirculation air, optimizing finishing processes, improving the air-conditioning and humidification system, optimizing indoor lighting, installing an energy monitoring system, and insulating pipes/valves/tanks. Application of these techniques offers reduction potentials of 2.2–3.5% for electricity, 0.5–1.5% for steam, 6.3–13.5% for natural gas, and 8–16.5% for air emissions. Additionally, all prioritized techniques were found to have payback periods of less than 40 months. Overall, the study demonstrates that the COPRAS model provides an effective roadmap for determining suitable energy efficiency techniques in the textile sector.