Kentsel Yeşil Altyapı Kapsamında Eko-Parklar
I. Uluslararası Türk Dünyası Yeşil Enerji ve Çevre Bilimleri Kongresi, Astana, Kazakistan, 29 - 30 Nisan 2025, ss.72-83, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Astana
- Basıldığı Ülke: Kazakistan
- Sayfa Sayıları: ss.72-83
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Günümüzde hızla artan sağlıksız kentleşme modelleri nedeniyle, kentsel ve kırsal doğal alanlar giderek azalmakta, ekolojik denge bozulmaktadır. Sanayi kapitalizmine geçişin ardından, doğal alanları tahrip eden endüstriyel alandaki gelişmeler, tüketim ağırlıklı toplumsal dinamikler, kent içi ve çevresindeki doğal alanlara baskıyı artırmıştır. Bu süreçte, sürdürülebilir kent anlayışı çerçevesinde geliştirilen “kentsel yeşil altyapı” kavramı; kentlerin ekolojik, sosyal ve ekonomik dayanıklılığını artırmak amacıyla literatüre girmiştir. Yeşil altyapı sistemi; biyoçeşitliliği sağlayan ve yöneten, ekosistem hizmetlerini sunma kabiliyetini geliştiren ve yüksek kaliteli doğal, yarı doğal ve kültürel alanlar arasında bağlantıyı stratejik olarak planlayan bir yaklaşımdır. Yeşil altyapı sistemlerinde önemli bir yere sahip olan eko-parklar; kentlerde rekreasyonel faaliyetlerin dışında biyoçeşitliliği desteklemekte, su yönetimine katkı sağlamakta ve karbon ayak izini azaltmaktadır. Kent içi ulaşımın sağlanabilir olması, kentsel yaşamın sürdürülebilirliği açısından önemli olmakla birlikte; söz konusu alanların çeşitli işlevler barındırması, yalnızca kullanıcı ihtiyaçlarını karşılamakla sınırlı kalmayıp, enerji üretimi, hava ve çevre temizliği, doğal kaynakların korunması ve yaban hayatının desteklenmesi gibi çok yönlü ekolojik ve çevresel katkılar da sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı; bünyesinde oldukça fazla ekolojik ve kültürel işlevleri barındıran eko-parkların kentsel yeşil altyapı içindeki rolünü anlamak, tasarım ilkelerini, işlevlerini ve sürdürülebilir kent modellerindeki yerini ortaya koymaktır. Kentsel sürdürülebilirliğin sağlanmasında yeşil altyapılar ve eko-parklar, doğal ekosistemlerin işleyişini taklit eden, kent içi doğal döngüleri güçlendiren, hava ve su gibi doğal kaynakların korunmasına katkı sağlayan ve toplumsal katılımı teşvik eden alanlar olarak önemli bir rol üstlenmektedir. Bu çalışma, aynı zamanda eko-parkların çok işlevli doğası ve sürdürülebilir kentleşme süreçlerindeki önemi üzerine farkındalık yaratmayı amaçlamaktadır. Çalışmada literatür taraması yapılarak, başarılı uygulama örnekleri ve araştırmalar üzerinden eko-parkların ekolojik, ekonomik ve sosyal faydaları ortaya konulmuştur.