Mevduat Bankalarında İdeal Rasyo Değerlerinden Mutlak Sapmalara Dayalı Etkinlik Ölçümü

Yılmaz G.

Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, cilt.17, sa.50, ss.473-495, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de faaliyet gösteren 33 mevduat bankasının etkinlik düzeylerini Veri Zarflama Analizi yöntemini kullanarak değerlendirmektir. Veri Zarflama Analizi, çoklu girdi ve çıktılara sahip karar verme birimlerinin göreli etkinliğini ölçen ve yaygın olarak kullanılan bir tekniktir. Bu çalışmada üç farklı etkinlik değerlendirmesi yapılmıştır. İlk değerlendirmede, bankaların seçilmiş finansal oranları kullanılarak geleneksel bir etkinlik analizi gerçekleştirilmiştir. İkincisinde, tüm mevduat bankalarının toplu bilanço verilerinden hareketle ideal oran değerleri hesaplanmış ve her bir bankanın bu değerlerden mutlak sapmaları etkinlik ölçümü için kullanılmıştır. Üçüncü değerlendirmede ise ideal rasyo değerleri kamu, özel ve yabancı sermayeli bankalar için ayrı ayrı hesaplanmış ve her bir bankanın kendi sermaye yapısı grubunun ideal değerlerinden sapmasına göre etkinlik değerlendirmesi yapılmıştır. Bulgular, 18 bankanın her üç değerlendirmede de etkin olduğunu, sadece bir bankanın tüm değerlendirmelerde etkin olmadığını ortaya koymaktadır. Çalışma hem genel piyasa koşullarını hem de sermaye yapısını dikkate alarak daha kapsamlı bir etkinlik analizi sunmakta ve sektörel etkinlik düzeyleri hakkında ayrıntılı bilgiler sağlamaktadır.
The study aims to evaluate the efficiency levels of 33 deposit banks operating in Turkey using the Data Envelopment Analysis method. Data Envelopment Analysis is a widely used technique that measures the relative efficiency of decision-making units with multiple inputs and outputs. Three different efficiency assessments are conducted in the study. In the first assessment, a traditional efficiency analysis is carried out using selected financial ratios of the banks. In the second, ideal ratio values are calculated based on the aggregate balance sheet data of all deposit banks, and the absolute deviations of each bank from these values are used to measure efficiency. In the third assessment, ideal ratio values are calculated separately for public, private, and foreign capital banks, and efficiency is evaluated based on each bank's deviation from the ideal values of its respective capital structure group. The findings reveal that 18 banks are efficient in all three assessments, while only one bank is inefficient across all. By considering both general market conditions and capital structure, the study offers a more comprehensive efficiency analysis and provides detailed insights into sectoral efficiency levels.