Modada Anadolu Kültürel Mirası ile Kolektif Fayda Oluşturmak: Tasarımcı Aslı Filinta Örneği

Creative Commons License

Çetiner M.

Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sa.36, ss.767-794, 2025 (TRDizin)

Özet

Gösterge ve metaların sembolik değerleri üzerinden sürekli daha fazla tüketilmesine dayanan moda endüstrisinin geldiği nokta doğayı, toplum ve bireysel refahı tehdit etmektedir. Diğer yandan her geçen gün dönüşüm içinde olan toplumların daha iyi bir dünya için modadan (markalardan) beklentileri de artmaktadır. Bu sorunların çözümü için bütünsel bir bakış açısıyla gerçekçi sürdürülebilir uygulamalar gerekmektedir. Bu çalışma Anadolu kültürel mirasından ilham alan kolektif fayda odaklı moda tasarımının iyileştirici gücünü tartışmaya açmaktadır. Kolektif fayda odaklı moda tasarımında Anadolu kültürel mirasının (geleneksel üretim teknikleri, yerel tekstil ve moda ürünleri vb.) katalizör görevini üstleneceği düşünülmektedir. Çalışmada literatür taraması ve nitel araştırma yöntemlerinden örnek olay analizi kullanılmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı aşağıdaki sorular etrafında irdelenmektedir. Anadolu kültürel mirasından güç alarak moda endüstrisi çevresel, ekonomik ve toplumsal sorunların çözümüne katkı sağlanabilir mi? Kolektif fayda odaklı iş modellerinde tasarımcının rolü nedir? Bu anlayışın temel dayanakları nelerdir? Çalışmada kolektif fayda ve Anadolu kültürel mirası kavramları üzerine literatür taraması yapılmaktadır. Anadolu kültürel mirasını kullanarak kolektif fayda üretmeye odaklanan tasarımcısı Aslı Filinta’nın uygulamaları vaka analizi yöntemiyle bulgular bölümünde incelenmektedir. Sonuç olarak Aslı Filinta kolektif fayda odaklı iş modeliyle, sürdürülebilir modanın sadece ekoloji ile sınırlı olmadığını; sosyal, kültürel sürekliliğin ve ekonomik adaletin birbiriyle iç içe geçmiş bütüncül bir sistem olduğunu göstermektedir. Çalışma ulusal ve uluslararası literatürde moda tasarımında kolektif fayda olgusunu incelemesi ve bunu örnek bir tasarımcı ile desteklemesi yönüyle özgündür.