KLASİK TÜRK EDEBİYATININ ZARİF GÜZELLERİNDEN TERS LALENİN (ŞAHTUĞUN) BİR REDİFTE(N) YANSIYAN AKİSLERİ

Creative Commons License

Çetin K.

Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitü Dergisi, cilt.0, sa.52, ss.140-164, 2026 (TRDizin)

Özet

Eserlerini oluştururken doğa da dahil olmak üzere çeşitli unsurlardan geniş ölçüde yararlanan Klasik Türk edebiyatı şairleri, özellikle çiçeklere büyük önem vermişlerdir. Özellikle mevsimleri betimleyen edebi türlerde çiçekler ön plana çıkar. Çiçeklerin doğanın diğer unsurlarıyla birlikte açtığı bir dönem olan bahar, Klasik Türk şiiri ile çiçek imgeleri arasındaki bağlantının en canlı şekilde ifade edildiği mevsim olarak kabul edilebilir. Çoğu insan gibi şairler de baharın gelişiyle hissettikleri sevinci ve heyecanı dile getirirken çiçeklere özel bir yer ayırmışlardır. Bu çalışma, 19. yüzyıl Klasik Türk şairi Hamdî'nin tûg-ı şâh redifli bir kasidesini incelemektedir. Redif'i oluşturan ifade, ters lale çiçeğine atıfta bulunur. Anadolu ve Balkanlar'a özgü olan bu çiçek, Balkanlar'da yaşayıp ölen Hamdî'nin dikkatini çekmiş olabilir. Bu durumun, şairi görsel olarak çarpıcı ters lale çiçeğini redif merkezli bir kasideye dahil etmeye yöneltmiş olması muhtemeldir. Hamdî, şiirinde şahtûğ'u rengini, şeklini ve kokusunu vurgulayan çeşitli edebi araçlarla tasvir eder. Şairin tûg-ı şah ifadesini hem şahtûğ hem de tuğ ile ilişkilendirmesi de dikkat çekicidir.
Poets of Classical Turkish literature, who drew extensively on various elements including nature when composing their works, gave particular prominence to flowers. Especially in literary genres that depict the seasons, flowers are placed in the foreground. Spring, a time when flowers blossom alongside other elements of nature, can be regarded as the season in which the connection between Classical Turkish poetry and floral imagery is most vividly expressed. Like most people, poets too reserved a special place for flowers in articulating the joy and excitement they felt with the arrival of spring. The present study examines a qasida with the redif tûg-ı şâh by Hamdî, a 19th century Classical Turkish poet. The phrase forming the redif refers to the inverted tulip include. Native to Anatolia and the Balkans, this flower likely caught the attention of Hamdî, who lived and died in Balkans. It is probable that this led the poet to include the visually striking inverted tulip in a qasida centered around the redif. In his poem Hamdî portrays şahtûğ through various literary devices that highlight its color, form and fragrance. It is also noteworthy that the poet connects the phrase tûg-ı şâh with both the şahtûğ and the tuğ.