Anlatısal anlam oluşturma ve psikolojik durum ilişkisi


Sayar F.

Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, vol.13, no.Suppl1, pp.134-151, 2021 (Peer-Reviewed Journal)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 13 Issue: Suppl1
  • Publication Date: 2021
  • Doi Number: 10.18863/pgy.943952
  • Journal Name: Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar
  • Journal Indexes: Academic Search Premier, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), Psycinfo, Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Page Numbers: pp.134-151

Abstract

Bu çalışmada, yaşamda dönüm noktası yaratan geçmiş olaylar ile dönüm noktası yaratabilecek kurgusal olayların anlatısal anlam oluşturma tarzı, psikolojik durum ve cinsiyet bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 18-35 yaş arası lisans öğrencisi/ mezunu, klinik olmayan 81 gönüllü oluşturmaktadır. Çalışmada, katılımcılardan ikisi geçmişe, ikisi geleceğe dair toplam dört otobiyografik anı yazmaları istenmiş, psikolojik durumu ölçmek için ise katılımcılara Beck Anksiyete Envanteri (BAE), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (PDÖ), Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ), Sosyal Karşılaştırma Ölçeği (SKÖ), İdeal ve Gerçek Benlik Kavramı Ölçeği (İGBKÖ) uygulanmıştır. İstatistiki analizler sonucunda, olumlu anılarda tematik tutarlılığın kadınlarda BAE puanlarıyla; erkeklerde PİOÖ, PDÖ ve SKÖ ile; olgusal detaylandırmanın ise kadınlarda PDÖ ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Olumsuz anılarda yorumlayıcı detaylandırma erkeklerde İGBKÖgerçek puanlarını, eylemlilik ise PİOÖ ve SKÖ puanlarını anlamlı olarak yordamıştır. Olumlu kurgusal anlatılarda yorumlayıcı detaylandırmanın kadınlarda BAE ve BDE ile; erkeklerde BDE ile; olumsuz anılarda ise destek aramanın kadınlarda BAE ile, erkeklerde BDE ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, anlam oluşturma süreci ile psikolojik durum arasındaki ilişkilerin oldukça spesifik ve karmaşık bir mekanizmaya sahip olduğu, tematik tutarlılığın psikolojik esenlik ve kendilik kavramının güçlü bir yordayıcısı olduğu gözlenmiştir. Kadınlarda olgusal detaylandırmanın psikolojik dayanıklılıkla, olumsuz anılarda ise kendilik bağlantılarının sosyal karşılaştırma düzeyiyle ilişkili olduğu saptanmıştır. Kadınlar daha çok olumsuz, erkekler ise daha çok olumlu anı anlatmayı tercih etmiş, motivasyonel temalar erkeklerin anlatılarında öne çıkmıştır.