Kemal Demirel’in “Bedreddin” Yorumu: Simavna Kadısıoğlu Şeyh Bedreddin’in Yargılanması


İri E. C.

Sixth International Online Conference on Economics & Social Sciences [E&SS2021b], Girne, Cyprus (Kktc), 18 - 19 September 2021, pp.451-458

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: Girne
  • Country: Cyprus (Kktc)
  • Page Numbers: pp.451-458
  • Süleyman Demirel University Affiliated: Yes

Abstract

On beşinci yüzyıl başlarında Osmanlı devlet sistemi karşısında kalkışmanın öncüsü olarak değerlendirilen Şeyh Bedreddin, yirminci yüzyılın ilk yarısından itibaren şair ve yazarların kaleminde vücut bulan bir tarihsel figürdür. Fakih, mutasavvıf ve devlet adamı kimlikleriyle tanınan bu çok yönlü kişiliğin çağının yaklaşık altı yüz yıl sonrasında hâlâ ilgiyle karşılanıyor olması, mülkiyetçi düzene başkaldıran bir halk hareketinin simge ismi oluşuyla ilintilidir. Onun çeşitli edebî eserlerde genellikle ideolojik bir dönüştürmeye uğratılarak kurgulandığı göze çarpar. Kaynaklarda düşünce ve eylemleri bakımından muğlak bir görünüme sahip olan Bedreddin, tarihten beslenen oyun yazarlarının ideoloji doğrultusunda yeniden yorumladığı, çoğunlukla da idealleştirdiği, aslında güncel meselelere dikkat çekmek için kullandığı bir araçtır. Türk tiyatro yazınında Şeyh Bedreddin’i bu anlamda konu edinen tarihsel oyunlardan biri de Kemal Demirel’in Simavna Kadısıoğlu Şeyh Bedreddin’in Yargılanması adlı metnidir. Yazar, Şeyh Bedreddin’in yargılanma sürecine odaklandığı eserinde onu ilhamını Tanrı’dan alan; saygı, sevgi, barış, adalet, hak gibi her çağın ve coğrafyanın insanını ilgilendiren değerlerin savunucusu bir Türk dehâsı olarak yorumlar. Bu bildiride, Demirel’in oyununda kurgulanan Şeyh Bedreddin imgesi değerlendirilmeye çalışılacaktır.