Yapay Zeka Destekli Ciddi Oyunun Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Üzerindeki Etkisi: Yarı Deneysel Bir Çalışma

ÇALIK A., Yıldırım O.

Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, cilt.17, sa.2, ss.299-311, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışma, diyabet riski değerlendirilmesi yapılan yetişkinlerde yapay zeka destekli bir ciddi oyunun sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerindeki etkinliğini değerlendirmeyi ve katılımcıların hastalığa yönelik davranış değişikliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışma, diyabet tanısı almamış 60 yetişkin ile tek gruplu yarı deneysel tasarımda yürütülmüştür. Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II (SYBDÖ-II) altı aylık süreçte dört zaman noktasında uygulanmış; sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişim, kişilerarası ilişkiler, stres yönetimi alt boyutları ve toplam puan değerlendirilmiştir. Oyun mekaniğinin algılanan davranışsal etkisi yapılandırılmış bir değerlendirme formu ile ölçülmüştür. Veriler Greenhouse-Geisser ve Bonferroni düzeltmeleri uygulanarak tekrarlı ölçümler ANOVA ile analiz edilmiştir. Bulgular: SYBDÖ-II toplam puanı tüm ölçüm noktalarında progresif artış göstermiştir (p<.001). Fiziksel aktivite alt boyutu zaman içinde artan etki büyüklükleriyle en güçlü değişimi (ηp²=.134, p<.001), sağlık sorumluluğu ise tüm izlem noktalarında tutarlı iyileşme göstermiştir (ηp²=.222, p<.001). Beslenme alt boyutu puanları zaman içinde artış göstermiş ancak düzeltme sonrasında istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşamamıştır (p=.013). Katılımcıların %60'ı özdeşleşme güdüsüyle motive olduğunu bildirmiş, %95'i oyunu tavsiye etmiştir. Sonuç: Yapay zeka destekli ciddi oyunların, sağlıklı davranış geliştirme ve fiziksel aktivite davranışlarını altı ay boyunca iyileştirerek diyabet önlemeye katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Fiziksel aktivitedeki progresif artışın etkilerin zamanla azaldığını gösteren literatürle çelişmesi, yapay zeka tabanlı kişiselleştirmenin uzun vadeli motivasyonu sürdürebileceğine işaret etmektedir.
Aim: This study aimed to evaluate the effects of an AI-powered serious game on healthy lifestyle behaviours among adults undergoing diabetes risk assessment. Methods: A single-group quasi-experimental design was conducted with 60 adults without a diabetes diagnosis. The Health-Promoting Lifestyle Profile-II (HPLP-II) was administered at four time points over six months, assessing health responsibility, physical activity, nutrition, spiritual growth, interpersonal relations, stress management, and total score. Perceived behavioural impact of game mechanics was evaluated using a structured assessment form. Data were analysed using repeated-measures ANOVA with Greenhouse-Geisser and Bonferroni corrections. Results: HPLP-II total scores showed progressive improvement across all time points (p<.001). Physical activity demonstrated the greatest change with increasing effect sizes over time (ηp²=.134, p<.001), while health responsibility showed consistent improvements across all follow-up points (ηp²=.222, p<.001). Nutrition scores improved over time but did not reach statistical significance after correction (p=.013). Sixty percent of participants reported identification-based motivation, and 95% would recommend the game. Conclusion: AI-powered serious games may serve as a promising support tool for diabetes prevention by improving health responsibility and physical activity over six months. The progressive increase in physical activity contrasts with literature showing declining effects, suggesting that AI-based personalisation may sustain long-term motivation.