Online Alışverişlerde Kargo Ücreti Hakkında Hanefî Hukuk Düşüncesi Bakımından Bir Değerlendirme
YAPAY ZEKA ÇAĞINDA İSLAM VE HUKUK, Yıldıray Sipahi, Editör, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur, ss.102-109, 2022
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2022
- Yayınevi: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Basıldığı Şehir: Burdur
- Sayfa Sayıları: ss.102-109
- Editörler: Yıldıray Sipahi, Editör
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Yapay zeka ile
ilgili gelişmeler, büyük ihtimalle mesafeli satım akitlerinin günümüzdekinden
çok daha fazla yaygınlaşmasına neden olacaktır. Mesafeli satım akitleri,
günümüzde yapıldığı şekliyle Hanefi hukuk düşüncesi bakımından tartışmalı bir
takım uygulamalar içermektedir. Özellikle kargo ücretinin kimin tarafından
ödeneceği meselesi fasit şartlarla ilgili hükümler bakımından değerlendirilmesi
gereken önemli sorunlardan bir tanesidir. Hanefi hukuk düşüncesinde kural
olarak satın alınan malın teslim mahalli, akit sırasında bulunduğu yerdir. Bu
nedenle satın alınan malın başka bir şehirde teslimi ya da başka bir şehre
nakledilmesi şartıyla kurulan satım akdinin fasid olduğu hususunda görüş
birliği bulunmaktadır. Benzer şekilde satın alınan malın aynı şehrin başka bir
yerine nakledilmesi şartıyla kurulan satım akdinin fasid olduğu hususunda görüş
birliği bulunmaktadır. Ancak satın alınan malın aynı şehrin başka bir yerinde
teslimi şartıyla kurulan satım akdinin fasid olup olmadığı hususunda görüş
ayrılığı bulunmaktadır. Bu tür akitler, İmam Muhammed’e göre fasid, İmam Ebu
Hanife ve İmam Ebu Yusuf’a göre sahihtir. İmam Muhammed’e göre satın alınan malın
aynı şehrin başka bir yerine nakledilmesi şartıyla kurulan satım akdiyle satın
alınan malın aynı şehrin başka bir yerinde teslimi şartıyla kurulan satım akdi
arasında pratikte herhangi bir farklılık bulunmamaktadır. Çünkü akit sırasında
ilave şart koşulması nedeniyle her ikisi de kıyasa göre fasiddir. Diğer iki
imama göre ise satın alınan malın aynı şehrin başka bir yerinde teslimini şart
koşmak örf haline gelen bir şeyi şart koşmak olduğundan, istihsanen akit fasid
olmamaktadır. İmam Ebu Hanife ve İmam Ebu Yusuf’a göre eve nakil şartıyla eve
teslim şartı arasındaki fark, teslim şartının örfen akdin muktezasına uygun olması,
nakil şartının ise akde ilave bir şart olmasıdır. Tüm bu hükümler göz önüne
alındığında online satım akitlerinin hangi şartlarla sahih olduğu ve kargo
ücretinin kimin tarafından ödenmesi gerektiğiyle ilgili bir sonuca
ulaşılabilmektedir.
Anahtar Kelimeler: İslam Hukuku, Şartlı Alışveriş, İnternetten Alışveriş, Online alışveriş, Ürünü Kargolama, Kargo Ücreti