Mersin Bitkisi’nin (Myrtus) Pamuklu Kumaşların Boyanmasında Kullanımı ve Haslık Testlerinin Değerlendirilmesi

Öztürk D. G., Özdoğan Z.

International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), cilt.9, sa.86, ss.1546-1560, 2022 (Hakemli Dergi)

Özet

Doğal boyama, oldukça eski bir yöntemdir. Doğa‟da kendiliğinden yetiĢen, tarımı yapılan bitkilerin yaprak, meyve, çiçek,  dal,  tohum,  gövde  ve  kök  gibi  kısımları  boyama  malzemesi  olarak  çok  eski  tarihlerden  beri  kullanıldığı bilinmektedir. Boyamada kullanılan bitkiler ve bu bitkilerden elde edilen renk tonları doğal boyarmadde için önemli kaynaklardır.  Günümüzde  teknolojinin  geliĢmesiyle  doğal  boyama  yöntemleri  önemini  giderek  kaybetmektedir. Fakat, halı ve kilim dokumacılığında, doğal boyaların kullanımı oldukça önemlidir. Pamuk,  yün ve liflerin doğal boyalar  ile  renklendirilmesi  uygulanan  iĢlerin  kalitesini  arttırmakta  ve  bu  iĢlerin  uzun  ömürlü  olmasına  katkı sağlamaktadır.  Özellikle  sentetik  boyaların  aksine  doğal  boyaların  antimikrobiyal  ve  çevre  dostu  bir  etkileri bulunmaktadır. Bu sebeple günümüzde tercih ettiğimiz giyim, sağlık ve kozmetik gibi birçok doğal ürünün yapımı kadar kullanımı da önemlidir.Bu  çalıĢmada  Muğla‟nın  Bodrum  ilçesinde  yaygın  bir  Ģekilde  görülen  Mersin  (Myrtus  communis  L.)  bitkisinin yaprakları doğal boyarmadde kaynağı olarak kullanılmıĢtır. Bodrum‟un Yeniköy Mahallesi‟nde yetiĢen Mersin ağacı yaprakları ekim kasım aylarında toplanan boyarmaddelerin çalıĢmada farklı mordanlama türleriyle (Ģap, demir, meĢe palamudu, meĢe –Ģap) birlikte kullanılıp, 4 farklı boyama yapılarak sarı ve tonları elde edilip analizleri yaptırılmıĢtır. Elde  edilen  numunelerin;  yaĢ  sürtünmeye  karĢı  renk  haslık,  kuru  sürtünmeye  karĢı  renk  haslık  testleri  ve  insan saglığına  zararlarını  ölçen  azo  boyarmadde  içerisinde  zararlı  32  boyarmadde  testlerine  tabii  tutularak değerlendirilmeleri yorumlanmıĢtır. Son olarak mersin bitkisi, kumaĢ testleri, mordan yöntemleri ve azo boyarmadde testi yapılarak sonuçları ölçülmüĢ ve elde edilen değerler tablolar Ģeklinde verilmiĢtir.

Natural dyeing is a rather ancient method. It is known that self-growing, agricultural plants in Nature have been used since  ancient  times  as  a  material  for  painting  parts  such  as  leaves,  fruits,  flowers,  branches,  seeds,  stems  and  roots. Plants used in dyeing and the shades obtained from these plants are important sources of natural dyestuffs. Nowadays, with the  development  of  technology,  natural  dyeing  methods  are  gradually  losing  their  importance.  But,  in  carpet  and  rug weaving, the use of natural dyes is quite important. Coloring cotton, wool and fibers with natural dyes improves the quality of the applied works and contributes to the longevity of these works. In particular, unlike synthetic dyes, natural dyes have an antimicrobial and environmentally friendly effect. For this reason, the use of many natural products such as clothing, healthand cosmetics that we prefer today is as important as their construction.In this study, Myrtle (Myrtus communis L.), which is commonly seen in the Bodrum district of Muğla, was studied.) the leaves  of  the  plant  have  been  used  as  a  source  of  natural  dyestuffs.  October  November,  Mersin  tree  leaves  grown  in  the Yeniköy neighborhood of Bodrum were used together with different types of mordants (alum, iron, acorn, oak –alum) in the study  of  dyes  collected  in  November,  yellow  and  shades  were  obtained  by  making  4  different  dyes  and  their  analysis  was carried  out.  The  obtained  samples  were;  age  color  fastness  against  friction,  color  fastness  tests  against  dry  friction  and  32 harmful  dyestuffs  in  azo  dyestuffs  that  measure  their  damage  to  human  health  have  been  interpreted  to  be  evaluated  by undergoing tests. Finally, myrtle plant, fabric tests, mordant methods, and azo dyestuff tests were performed to measure the results and the obtained values were given in the form of tables.